พื้นที่สร้างสรรค์ของจังหวัดเชียงใหม่นั้นมีมากมายหลายแห่ง แต่ละแห่งก็มีเสน่ห์แตกต่างกัน อีกพิกัดที่คอลัมน์ Share Location อยากพาไปรู้จัก และชวนคนรักงานสร้างสรรค์ไปพักผ่อนหย่อนใจ เก็บเกี่ยวไอเดียสนุกสนาน พร้อมคราฟต์ประสบการณ์กันก็คือ ‘มหาชามเริญ’ ของ มิก-ณัฐพล วรรณาภรณ์ ศิลปินผู้ก่อตั้ง ‘ชามเริญ สตูดิโอ’ สตูดิโอผลิตงานเซรามิกเชิงทดลองที่ฝากลายเซ็นเก๋ ๆ ไว้ในผลิตภัณฑ์ที่หยิบแรงบันดาลใจจากภาชนะในชีวิตประจำวัน อาทิ ปิ่นโต ถุงโอเลี้ยง ถุงน้ำปลาพริก หรือถ้วยกระดาษ มาถ่ายทอดผ่านสุนทรียภาพเอกลักษณ์ของเครื่องปั้นดินเผา ซึ่งคว้ารางวัลการออกแบบทั้ง DEmark Award 2017 และ GOOD DESIGN AWARD 2017 ร่วมพัฒนาผลงานกับ MUJI ประเทศไทย รวมถึง Koyori Project และโลดแล่นอยู่ในวงการออกแบบสร้างสรรค์มากกว่า 13 ปี
โรดแมป
“อันที่จริงคาเฟ่เป็นหนึ่งในแผนการที่เราวางไว้ตั้งแต่อยู่กรุงเทพฯ แล้วครับ”
ชามเริญ สตูดิโอ ปรากฏตัวครั้งแรกบนย่านแพร่งสรรพศาสตร์ ก่อนจังหวะชีวิตและความปรารถนาอยากกลับมาปักหลักบ้านเกิดจะเดินมาบรรจบกันใน พ.ศ. 2560 มิกร่างแผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งบ้าน ระยะ 10 ปี แผนการนี้นอกจากมีสตูดิโอผลิตงานและบ้านพัก เขายังบรรจุคาเฟ่ลงไปในโรดแมป
เมื่อข้อ 1 ข้อ 2 สำเร็จ ข้อ 3 จึงค่อยขยับขยายตาม จวบจนปีที่ 7 เขาปรับสวนลำไยด้านหน้าให้เป็นคาเฟ่ และเพิ่มเติมพื้นที่สร้างสรรค์ที่ตั้งใจให้ทุกการแวะเวียนมากิน ดื่ม ชื่นชม และเวิร์กช็อป ไม่เพียงเพลิดเพลิน หากยังบ่มเพาะไอเดียใหม่ พร้อมทั้งสนับสนุนศิลปินท้องถิ่นและเกื้อกูลช่างฝีมือบ้านใกล้เรือนเคียง
ข่วงลูกครึ่ง
ในวัฒนธรรมการปลูกเรือนล้านนา มีบริเวณที่เรียกว่า ‘ข่วงบ้าน’ เป็นลานโล่ง ร่มรื่น กลางแจ้ง สำหรับทำกิจกรรมจิปาถะ
ก่อนเดินย่องเข้ามหาชามเริญ จะเจอสวนหินรายล้อมด้วยประติมากรรมเซรามิกและพรรณไม้นานา ซึ่งนำภูมิทัศน์ข่วงบ้านมาผสมผสานกับการจัดสวนง่ายงามสไตล์ญี่ปุ่น ดีเอ็นเอนักทดลองของมิกที่ถ่ายทอดสู่ชิ้นงานทำหน้าอย่างกลมกล่อม สนุกสนาน เช่นเดียวกับการจัดการพื้นที่ อารมณ์ครึ่งพื้นเมืองครึ่งญี่ปุ่นที่เขาหลงใหลนี้ยังสะท้อนผ่านการตกแต่งร้าน อาทิ การประดับโคมไฟกระดาษสา ปูพื้นด้วยดินกี่ แต่งแต้มสีเขียวด้วยพรรณไม้พื้นถิ่น หรือในบ่อน้ำพุที่จงใจเกลี่ยกระจายเศษเซรามิกสีสันฉูดฉาด ดูสวยงามแปลกตา ศิลปินหนุ่มได้ไอเดียมาจากครั้งไปเยือนอาริตะ เมืองแห่งเครื่องเคลือบดินเผา ประเทศญี่ปุ่น
เกื้อกูลกัน
เจ้าตัวบอกว่าการออกแบบตกแต่งเป็นเพียงแค่ส่วนเสี้ยวที่สร้างความแตกต่าง เพราะสำหรับมิก ความพิเศษของมหาชามเริญหรือแม้แต่พื้นที่สร้างสรรค์อื่น ๆ อยู่ที่บริบทพื้นที่ซึ่งต่างมีเรื่องเล่า เอกลักษณ์ และมนต์เสน่ห์เฉพาะตัว
“พื้นที่ตรงนี้เรียกว่าชุมชนบ้านแม่โฮม ตอนเราเป็นเด็ก เวลาวิ่งเล่นไปบ้านข้าง ๆ มักเห็นคุณลุงนั่งเหลาไม้ ไปอีกหลังก็กำลังทุบปอสา ถัดกันเป็นลานกว้างมีกระดาษสาผึ่งตากเรียงเต็ม” มิกเล่าด้วยน้ำเสียงเบิกบานถึงภาพชุมชนช่างฝีมือในวันวานที่เขาอยากพาย้อนไปเห็นว่ามันม่วนขนาดไหน
“ตอนนี้เปลี่ยนไปเยอะมาก หลายบ้านไม่มีคนสืบทอด วิถีที่เคยเห็นค่อย ๆ หายไป” มิกเล่าต่อ
“แต่ในเมื่อมันยังพอมีและเราเองก็รักในงานฝีมือ พอวันหนึ่งกลับมาทำงานที่บ้าน จึงคิดวิธีว่าจะทำยังไงให้เราอยู่ได้ ขณะเดียวกันก็สนับสนุนชุมชน โดยที่เราไม่ต้องแบก สนุก และทุกคนเติบโตไปพร้อมกัน”
ใช่ คาเฟ่เคล้าพื้นที่สร้างสรรค์คือคำตอบ ส่วนสิ่งที่มิกพยายามผลักดันนั้นปรากฏผ่านมุมจำหน่ายผลิตภัณฑ์อย่างเสื้อผ้า หมวก และกระเป๋า ที่เขาร่วมออกแบบสร้างสรรค์กับช่างฝีมือในชุมชน
“ซัพพอร์ตตัวเองได้แล้ว ซัพพอร์ตคนอื่นได้ก็ยิ่งดี ถ้ามีอะไรพอจะทำร่วมกับชุมชนได้ เราก็พยายามทำ หรือช่างฝีมือบางคนไม่สะดวกรับแขกที่บ้าน แต่อยากโชว์งาน เราก็ให้เอามาวางที่นี่ อย่างงานไม้แกะสลักกินรีของคุณป้าบ้านข้าง ๆ ถามว่าเข้ากับร้านเราไหม ก็ไม่ค่อยเท่าไหร่ แต่วางได้ ลองดู” มิกยิ้มใจดี
เขาเสริมต่อว่า ช่วงปลายปีที่นี่ยังเป็นหนึ่งในพื้นที่จัดเทศกาล Chiang Mai Design Week และชวนพี่ป้าน้าอาชาวช่างฝีมือบ้านแม่โฮมมาร่วมสังสรรค์ ตลอดจนเพิ่มงานปักผ้าเป็นเวิร์กช็อปของมหาชามเริญ ให้คนที่สนใจจองมาเรียนรู้กับแม่ ๆ ช่างปักเก๋าประสบการณ์ เพื่อเสริมสร้างรายได้อย่างเกื้อกูลกัน
สาแก่ใจ
“เหมือนชวนเพื่อนมาเล่นที่บ้าน แต่ต่างคนต่างมีโอกาสได้แลกเปลี่ยนความรู้และพัฒนาตัวเอง”
นอกเหนือจากพัฒนาผลงานร่วมกับชุมชน มิกยังชวนเพื่อนศิลปินหลากแขนงมาคอลแล็บกัน ใครอยากเห็นหรืออยากเก็บงานเซรามิกเจ๋ง ๆ ของ ลักษณ์ ใหม่สาลี ศิลปิน Pop Art สไตล์จัด กิติก้อง ติลกวัฒโนทัย ศิลปินภาพพิมพ์แห่ง Chiang Mai Art on Paper (C.A.P.) studio ปริญญา ศิริสินสุข หรือ Benzilla ศิลปินสตรีตอาร์ตสุดยูนีก ต้องไม่พลาด
ส่วนแฟนตัวยงของชามเริญมาที่นี่ก็รับประกันความสาแก่ใจ เพราะแน่ว่ามีผลิตภัณฑ์ภาชนะ ข้าวของเครื่องใช้และของตกแต่งบ้านหลากหลายคอลเลกชันให้เลือกหยิบจับและหิ้วกลับกันเพลินใจ
“เคยมีลูกค้าชาวต่างชาติบอกว่า เห็นงานเราจากสื่อประชาสัมพันธ์และรู้ว่ามีวางขายบนห้างสรรพสินค้า แต่ก็ตั้งใจมาที่นี่เพราะอยากมาอุดหนุนและพูดคุยกับเรา วันนั้นเขาได้ชุดภาชนะบนโต๊ะอาหารกลับไปชุดใหญ่ ซึ่งเราลดแลกแจกแถมไปพอสมควร” มิกหัวเราะร่วน “เพราะประทับใจมาก เนื่องจากรู้ว่าทำเลตรงนี้ไม่ใกล้ ไม่ได้เป็นทางผ่าน และจะต้องตั้งใจมาจริง ๆ”
สัญชาตญาณ
ไม่เพียงส่งเสริมโอกาสให้คนทำงานสร้างสรรค์ได้มีพื้นที่นำเสนอผลงานและวางขายสินค้า มหาชามเริญยังเป็นพื้นที่เติมเต็มช่องว่างของสตูดิโอที่ค่อนข้างตั้งอยู่ห่างจากร้านค้า จึงมีทั้งบริการอาหารและเครื่องดื่ม ยืนหนึ่งคือข้าวหมูอบสูตรคุณแม่ ฉ่ำซอสรสละมุนกลมกล่อม เป็นความอร่อยตราตรึงที่มิกเลือกสรรมาให้ทุกคนได้ลิ้มลองกันด้วยความภูมิใจ ตามมาด้วยเมนูกาแฟที่ใช้เมล็ดจากแหล่งปลูกคุณภาพตำบลเทพเสด็จ และแน่นอนว่าต้องมีมัทฉะยอดฮิต
ทุกเมนูเสิร์ฟมาในภาชนะเซรามิกสวยเก๋ของชามเริญที่ช่วยเพิ่มความอิ่มเอมไปอีกขั้น สะท้อนแก่นการออกแบบคอลเลกชันที่มิกตั้งใจปลูกแนวคิดความยั่งยืนท่ามกลางยุคที่ดาษดื่นไปด้วยภาชนะใช้แล้วทิ้ง
ภายในคาเฟ่ยังมีโต๊ะตัวยาวที่วางอุปกรณ์กระจุกกระจิกและลูกปัดเซรามิก คนไหนอยากได้สร้อยลูกปัดแฮนด์เมดก็นั่งลงบรรจงร้อยกันตามอัธยาศัย โดยความไม่ธรรมดาก็คือลูกปัดทุกชิ้นผ่านการเผาควบคุมอุณหภูมิที่ 1,100 – 1,200 องศาเซลเซียส เพื่อสร้างรูพรุนเพิ่มคุณสมบัติในการดูดซับและกระจายกลิ่น จึงทำหน้าที่เฉกเช่นดิฟฟิวเซอร์กระจายกลิ่นที่ใช้ได้กับน้ำหอมฉีดตัวและน้ำหอมอโรม่า จัดเป็นกิจกรรมเวิร์กช็อปรูปแบบ Walk-in ที่ใช้เวลาน้อย เสร็จเรียบร้อยแล้วรับกลับบ้านได้ทันที
ส่วนใครอยากได้ภาชนะฝีมือตัวเอง ก็จับจองมาเวิร์กช็อปเรียนรู้การปั้นดินเซรามิกขึ้นรูปด้วยมือ เพนต์แก้วเซรามิกหรือปั้นมัทฉะโบวล์ โดยทุกผลงานจะได้รับการเคลือบ ตกแต่งรายละเอียด และเผาอย่างประณีต ก่อนจัดส่งถึงที่ภายใน 2 – 3 สัปดาห์
“ลูกค้ากว่า 90% บอกว่าไม่มีพื้นฐานและไม่เคยปั้นเซรามิกมาก่อน ส่วนใหญ่มาเพราะอยากลอง บ้างก็เห็นภาชนะที่ชอบแต่ไม่รู้จะหาซื้อจากไหนเลยอยากทำเอง แล้วก็ทำสำเร็จทุกคนนะ”
เพราะการปั้นอยู่ในสัญชาตญาณของมนุษย์และอายุก็ไม่ใช่ข้อจำกัด มิกย้ำความเชื่อและยกตัวอย่างให้ฟังว่า เคยมีเด็กชั้นอนุบาลมาปั้นดินพัฒนากล้ามเนื้อมัดเล็ก รวมถึงต้อนรับเด็กนักเรียนชั้นมัธยมที่โรงเรียนพามาฝึกฝนวิชาปั้นกระถาง ที่สำคัญเวิร์กช็อปทั้งหมดไม่มีการกำหนดจำนวนขั้นต่ำ จะมากรุ๊ปเล็ก กรุ๊ปใหญ่ หรือจองมาคนเดียวก็ทำได้
ปลายทาง
ถัดจากคาเฟ่ไม่กี่ก้าวเป็นห้องโปร่งโล่งที่ปัจจุบันจัดแสดงนิทรรศการหมุนเวียนของ Chiangmai Clayative กลุ่มศิลปินและสตูดิโอเซรามิกในจังหวัดเชียงใหม่ รวมถึงศิลปินเซรามิกรับเชิญทั้งชาวไทยและต่างชาติ โดยพื้นที่ส่วนนี้ไม่ได้มีไว้เพียงจัดแสดงงานศิลปะเท่านั้น หากยังพร้อมรองรับกิจกรรมสร้างสรรค์ทุกรูปแบบ ทั้งการแสดงดนตรีหรือแม้แต่กิจกรรมโยคะก็เคยจัด เพราะสำหรับมิก พื้นที่สร้างสรรค์หมายถึง พื้นที่ที่เปิดกว้างให้ทุกความคิดสร้างสรรค์ได้ก่อสร้าง นำเสนอ และส่งต่อ
“มหาชามเริญเปรียบเสมือนโลกใบเล็ก ๆ ที่เมื่อก้าวเข้ามาจะได้สัมผัสวิถีและประสบการณ์ของเรา รวมถึงช่างฝีมือที่อยู่รายรอบ”
โลกใบนี้จะสร้างอะไรแก่ผู้คนบ้างมิกไม่อาจหาญคาดเดา ทว่าสำหรับเขามันได้มอบโอกาสเจอะเจอกับทุกคน ซึ่งนั่นนับเป็นสิ่งที่มีคุณค่าและเปรียบเสมือนพลังงานให้ยานพาหนะที่ชื่อว่าชีวิตได้ทะยานบนเส้นทางต่อไป
จุดหมายปลายทางบนเส้นทางนี้ของคุณอยู่ที่ไหน – เราหล่นประโยคคำถามทิ้งท้าย
“คิดว่าคือความสุขและความพึงพอใจ ทุกอย่างเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา แม้กระทั่งตัวเรา วันข้างหน้าก็อาจเปลี่ยน แต่เส้นทางที่เราจะเดินไปมันต้องสร้างความสุขให้กับตัวเองและผู้อื่น”
