The Cloud x สภาพัฒน์

ในโลกที่ความเหลื่อมล้ำยังปรากฏให้เห็นชัดเจน ความเจริญกระจุกตัวอยู่ในศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ ขณะที่ยังมีอีกหลายพื้นที่ขาดสิ่งอำนวยความสะดวกขั้นพื้นฐาน โดยเฉพาะสิ่งที่จำเป็นต่อการเติบโตของเด็กคนหนึ่ง ความฝันที่ควรจะโบยบินได้อย่างอิสระจึงจำกัดด้วยเงื่อนไขทางภูมิศาสตร์และเศรษฐกิจตั้งแต่ที่พวกเขายังไม่ได้เริ่มฝันด้วยซ้ำไป 

ท่ามกลางปัญหาที่เกิดขึ้น มีหลายคนพยายามใช้เสียงของตัวเองเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลง หนึ่งในนั้นคือ แอนนา เสืองามเอี่ยม ที่ตั้งใจใช้บทบาทการเป็น Miss Universe Thailand 2022 และ Friend of UNICEF Thailand สร้างโอกาสทางการศึกษาให้เด็ก ๆ ไปจนถึงแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม

สิ่งที่แอนนาทำอาจไม่ใช่การแก้ปัญหาทั้งหมดได้ในทันที แต่อย่างน้อยก็เป็นจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ ที่จะชวนให้สังคมหันมาฟังเสียงของคนที่มักถูกมองข้ามว่า การศึกษาและสิ่งแวดล้อมที่ดีเป็นรากฐานสำคัญที่ทุกคนควรได้รับ

ชีวิตในวัยเด็กส่งผลต่อการเป็น แอนนา เสืองามเอี่ยม ในวันนี้อย่างไร

พ่อแม่ตัดสินใจแยกทางกันตั้งแต่แอนนายังเด็ก พวกท่านต้องทำงานเลยไม่ค่อยมีเวลาดูแลเรา แอนนาจึงโตมากับคุณทวด ซึ่งท่านบวชเป็นแม่ชีอยู่ที่วัดช่างเหล็ก เราได้อาศัยอยู่วัดตั้งแต่ ม.3 จนเรียนจบมหาวิทยาลัย

การเติบโตมาในวัดและได้ฟังคำสอนของพระพุทธเจ้าทำให้เรามีทัศนคติเชิงบวก ตอนนั้นเรายังเด็ก ไม่ค่อยเข้าใจคำสอนต่าง ๆ เท่าไหร่ แต่พออายุมากขึ้น ผ่านชีวิตมามากขึ้น คำสอนเหล่านั้นก็ช่วยไม่ให้เราออกนอกลู่นอกทาง

เพราะกลัวบาปไหม

ใช่ เมื่อก่อนเรากลัวตกนรกมาก ๆ ไม่กล้าทำผิดศีลเลย พอโตมาถึงเข้าใจว่าหลักธรรมคำสอนในพุทธศาสนามีเป้าหมายอยากให้คนประพฤติอยู่ในศีลธรรม การที่เราได้เห็นโลกมากขึ้น ได้เห็นความจริงของชีวิต ทำให้เรารู้ว่าการทำผิดไม่ได้แปลว่าต้องตกนรกเท่านั้น บางทีมันอาจมาในรูปแบบผลจากการกระทำ 

การเติบโตมากับพ่อแม่ที่ทำงานเป็นพนักงานเก็บกวาดขยะส่งผลต่อการมองโลกของคุณอย่างไร

เราเติบโตมากับคำว่า ‘ขยะ’ เราช่วยพ่อบีบขวดพลาสติกขายตั้งแต่เด็ก ขึ้นรถไปเก็บขยะด้วยกัน สายตาของคนอื่น ๆ ที่มองมาที่เรา ถ้าเขาไม่เข้าใจก็คงมองว่าเด็กคนนี้น่าสงสารจัง แต่สำหรับเรา การได้ช่วยพ่อแม่เก็บขยะคือความสนุก เรามองว่านั่นเป็นส่วนหนึ่งในชีวิต

การขับเคลื่อนประเด็นสังคมผ่านบทบาทนางงาม

แอนนามองว่านางงามทุกคนไม่ได้มาเพื่อชนะเท่านั้น แต่มาเพื่อที่จะช่วยสังคมด้วย นางงามแต่ละคนจะมีประเด็นที่ตัวเองต้องการผลักดัน อาจเป็นสิ่งที่เขาเคยประสบมาและอยากแก้ไขให้ดีขึ้น อย่าง R’Bonney Gabriel ที่คว้ามงกุฎจากเวที Miss Universe 2022 เขาผลักดันเรื่องสิ่งแวดล้อม จึงพยายามแสดงให้เห็นถึงพลังของการรีไซเคิลว่าทำให้ของชิ้นหนึ่งกลับมามีคุณค่าได้อีกครั้ง 

อย่างตัวแอนนาเอง ตอนประกวด Miss Universe 2022 แอนนาสวมชุดราตรีที่ทำจากฝากระป๋องอะลูมิเนียม เพราะตั้งใจจะสื่อว่าของทุกชิ้นนำกลับมาเพิ่มมูลค่าได้เสมอ แม้ว่าวันนั้นเราจะไปไม่ถึงจุดที่ฝันไว้ แต่ชุดนั้นก็เป็นที่สนใจของทุกคน 

คุณเคยให้สัมภาษณ์ว่า ชีวิตเราเกิดมาครั้งเดียว ต้องไปให้ไกลกว่านี้ ตอนนี้คุณอยู่จุดไหนแล้ว

การประกวดนางงามทำให้แอนนาได้รับโอกาสหลาย ๆ อย่าง เราเลยอยากทำทุกอย่างให้เต็มที่ พัฒนาตัวเองต่อไปเรื่อย ๆ พยายามใช้สิ่งที่มีนั่นคือการเป็นบุคคลสาธารณะแก้ไขปัญหาสังคม เข้าไปทำงานกับ UNICEF Thailand ในเรื่องการเพิ่มโอกาสทางการศึกษาสำหรับเด็กในพื้นที่ห่างไกล และทำงานกับกรุงเทพมหานครเพื่อแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม เราอาจเป็นตัวกลางที่สะท้อนให้สังคมเห็นปัญหาที่เกิดขึ้น และนำเสนอว่าพวกเขาจะเข้ามามีส่วนร่วมได้อย่างไร

เรื่องที่คุณอยากผลักดันมากที่สุด

อยากผลักดันเรื่องการศึกษา เพราะแม่แอนนาเป็นคนที่เชื่อในเรื่องการศึกษามาก ๆ (เน้นเสียง) แม่เรียนจบแค่ ป.6 ทั้ง ๆ ที่อยากเรียนต่อมากแต่คุณยายไม่มีเงิน แม่จึงคิดมาตลอดว่าตัวเองจะไปได้ไกลกว่านี้หากได้เรียนต่อ เลยเป็นเหตุผลให้แม่ตัดสินใจย้ายมากรุงเทพฯ ดิ้นรนทำงานในอาชีพที่ไม่ใช่งานในฝันของใครหลายคน แต่มันเป็นก้าวยิ่งใหญ่ที่จะเปลี่ยนชีวิตเขาได้ แม่สอนแอนนาเสมอว่า ไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้นต้องเรียนให้จบ เพราะแม่อยากให้เรามีอนาคตที่ดีกว่าเขา

แอนนากับแม่เลยเชื่อเรื่องการศึกษามาตลอด การศึกษาช่วยเปิดโลกของเราให้กว้างขึ้น ตอนเรียน ม.ปลาย เราคิดว่ารู้เยอะแล้ว แต่พอเรียนมหาวิทยาลัย โลกของเรากว้างขึ้นได้อีก กระทั่งเรียนจบมาทำงาน โลกเราก็ยังขยายได้อีก มันขยายไปได้เรื่อย ๆ และมากกว่าความรู้ในห้องเรียน คือคอนเนกชันและประสบการณ์ที่เราหาไม่ได้ด้วยตัวเอง แต่เป็นประสบการณ์จากที่คนอื่น ๆ เล่าให้เราฟัง 

สุดท้ายก็บอกไม่ได้หรอกว่าถ้าเรียนไม่จบแล้วชีวิตคุณจะไม่ประสบความสำเร็จ แต่แอนนามองว่า ความรู้หรือการศึกษาเป็นสมบัติที่จะอยู่กับเราไปจนวันตายจริง ๆ

ถ้าให้มองภาพกว้าง คุณคิดว่าสถานการณ์เด็กกับการศึกษาไทยในวันนี้เป็นอย่างไร

รวยกระจุก จนกระจาย ในความรู้สึกของแอนนา ความเจริญยังขยายไม่มากพอ ลองขับรถออกไปจากย่านเศรษฐกิจนิดหนึ่งจะรู้เลยว่าเหมือนอยู่กันคนละประเทศ ไม่ใช่แค่การศึกษานะ แค่โครงสร้างพื้นฐานก็ต่างกันแล้ว มันเลยยากที่จะทำให้เด็กหลาย ๆ คนที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกลมีสิ่งอำนวยความสะดวก จะได้เรียนหนังสือหรือได้รับสวัสดิการเทียบเท่ากับเด็กในเมือง

เป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้คุณมาร่วมงานกับ UNICEF ผลักดันเรื่องโอกาสทางการศึกษาสำหรับเด็กที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกล

แอนนาได้ร่วมทำโครงการ ‘ห้องสมุดเคลื่อนที่’ เป็นการฟื้นฟูวิกฤตการศึกษาหลังการระบาดของโควิด-19 เราไปลงพื้นที่ที่โรงเรียนบ้านห้วยเดื่อ จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นพื้นที่ที่ยังขาดสิ่งอำนวยความสะดวกมากมาย หนึ่งในนั้นคือหนังสือ เด็ก ๆ มีโอกาสน้อยมากที่จะได้อ่านหนังสือสักเล่ม ส่งผลต่อการรับรู้เรื่องราวของโลกภายนอก เช่น มีเด็กถามเราว่ากรุงเทพฯ เป็นยังไงบ้าง เพราะเขาไม่เคยไป ไม่รู้จัก พอถามถึงความฝัน ความฝันของเด็ก ๆ ที่นี่จะอยู่แค่ในพื้นที่ที่เขาโตมาเท่านั้น ซึ่งไม่ได้แปลว่าความฝันของเขามันเล็กนะ แอนนาเชื่อว่าถ้าเขาได้รู้มากกว่านี้ ความฝันของเขาจะไปได้ไกลอีก 

ทาง UNICEF จึงจัดโครงการห้องสมุดเคลื่อนที่ เป็นรถคันหนึ่งที่บรรจุหนังสือ สมุด อุปกรณ์การเรียน ไปจนถึงมีคนเล่านิทานอยู่ในนั้นด้วย ซึ่งก็คือแอนนาเอง รถคันนี้จะช่วยเปิดโลกของเด็ก ๆ ให้กว้างขึ้น จำได้ว่าตอนที่รถห้องสมุดเคลื่อนที่ไปถึงโรงเรียน เด็ก ๆ วิ่งกรูกันเข้ามา พวกเขาตื่นเต้นกันมากเพราะของที่อยู่ในรถเป็นสิ่งที่พวกเขาไม่เคยเห็นมาก่อน แอนนาได้เล่านิทาน และมีบางคนขอยืมนิทานกลับบ้านไปเล่าให้ครอบครัวฟังด้วย 

ห้องสมุดเคลื่อนที่นี้ทำให้ความฝันของเด็ก ๆ ไปได้ไกลขึ้น เพราะเขาได้เห็นโลกมากขึ้นผ่านการอ่านหนังสือ บางคนถึงขั้นอยากเป็นนางงามเลยนะ แม้ว่าเขาจะไม่รู้หรอกว่านางงามคืออะไร แต่พอได้ฟังที่เราเล่าก็สนใจ

นอกจากการศึกษา คุณอยากผลักดันเรื่องอะไรอีกบ้าง

เรื่องสิ่งแวดล้อมค่ะ แอนนามีส่วนร่วมกับโครงการ ‘ไม่เทรวม’ ของกรุงเทพมหานคร ซึ่งโครงการนี้เปิดตัวหลังแอนนาได้รับตำแหน่ง Miss Universe Thailand 2022 ไม่นาน และพ่อแม่ของแอนนาก็ทำงานเป็นพนักงานเก็บกวาดขยะของกรุงเทพมหานครด้วย เราเลยได้มีส่วนร่วมประชาสัมพันธ์โครงการนี้ในฐานะทูตมือวิเศษ เป็นทูตสิ่งแวดล้อมของกรุงเทพฯ

 โครงการไม่เทรวมส่งเสริมให้แต่ละบ้านแยกขยะ พร้อมแก้ความเข้าใจผิดที่ว่า คนเก็บขยะของกรุงเทพมหานครจะนำขยะทุกประเภทมาเททิ้งรวมกัน 

ในปี 2030 แอนนาอยากเห็นประเทศไทยเป็นอย่างไร

อยากให้มีคนที่พร้อมพัฒนาประเทศไปด้วยกัน แอนนาเองก็จะยังมุ่งเน้นทำงานเรื่องการศึกษาต่อไป เพราะอาจมีเด็กที่เชื่อแบบเดียวกับเราว่า เกิดมาครั้งหนึ่งต้องใช้ชีวิตให้ถึงที่สุด ฉะนั้น เราต้องเปิดโลกของพวกเขาให้กว้างที่สุดเท่าที่จะทำได้ ผ่านการพัฒนาระบบการศึกษา ทำให้เด็กทุกคนเข้าถึงไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนก็ตาม ให้ความฝันของเขามีโอกาสเติบโต 

อะไรคือ ‘คำสำคัญ’ ที่อยากให้เราเก็บไว้ในใจ

คำว่า Equity เพราะไม่ควรมีเด็กคนไหนถูกละทิ้งไว้ข้างหลัง ทุกอย่างคือความเท่าเทียม ไม่ว่าคุณจะเกิดในตัวเมือง ในชนบท หรือในพื้นที่ไหนก็ตาม คุณต้องเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐาน เข้าถึงระบบการศึกษาที่ดี เราอยากให้ทุกคนมองภาพกว้าง เปิดใจ และร่วมมือช่วยเหลือกันเท่าที่จะทำได้ ประเทศเราพัฒนาเพื่อทุกคนได้ ไม่ใช่พัฒนาเพื่อคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง