คนเราเดินทางไปทั่วโลก เพื่อหาคำตอบว่าตัวเองต้องการอะไร แล้วกลับบ้านไปเพื่อค้นพบสิ่งนั้น

หลังจากที่ได้พูดคุยกับทีม ‘เสน่ห์จันท์ ทราเวล’ ก็ทำให้นึกถึงวลีนี้ของ George Moore เพราะพวกเขาคือกลุ่มคนที่ค้นพบคำตอบเดียวกัน และอยากบอกเล่าเรื่องนั้นให้ทุกคนได้รับรู้เรื่องราวของ ‘จันทบุรี’

เสน่ห์จันท์ ทราเวล เป็นส่วนหนึ่งของธุรกิจเพื่อสังคม ‘เสน่ห์จันท์’ ที่เกิดจากการรวมกลุ่มของชาวจันทบุรีกว่าสิบคนจากหลากหลายอาชีพ ทั้งในวงการการท่องเที่ยว อาหาร ศิลปะ วัฒนธรรม เกษตรกรรม และการศึกษา ซึ่งตัดสินใจ ‘กลับบ้าน’ และความบังเอิญ (ที่ไม่มีอยู่จริง) อาจจะค่อย ๆ พาพวกเขามารู้จักกัน

นุศ-นุศรา กีรติโภฌานันท์, นัท-วณัฐ บุญสิทธิ์, มะปราง-ปริญญา ชัยสิทธิ์ และ อ๊อฟ-พิษณุ ยังคำ คือ 4 เสาหลักของทีมเสน่ห์จันท์ ทราเวล กลุ่มธุรกิจเพื่อสังคมที่จะพาคุณไปสัมผัสเสน่ห์ของจันทบุรีในแบบ Local Experience กับนิยามของคำว่า ‘ห้องนั่งเล่นของภาคตะวันออก’

เบื้องหลังการเกิดขึ้นของเสน่ห์จันท์ ทราเวล

นุศ-นุศรา กีรติโภฌานันท์ หนึ่งในกรรมการผู้จัดการของเสน่ห์จันท์ และเจ้าของ SUPScribe Chanthaburi กิจกรรมพายซัพบอร์ดชมป่าชายเลนคลองบางกะจะ เล่าสั้น ๆ ถึงที่มาของบริษัทว่าเสน่ห์จันท์เป็นโครงการภาพรวมใหญ่ที่ทำงานเพื่อขับเคลื่อนจังหวัดจันทบุรีในทุกมิติ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องอาหาร ศิลปวัฒนธรรม แหล่งท่องเที่ยว ไปจนถึงสิ่งแวดล้อม ส่วน เสน่ห์จันท์ ทราเวล เป็นกลุ่มย่อยที่ทำงานโดยเน้นเรื่องการท่องเที่ยวท้องถิ่นโดยเฉพาะ

หลังจากที่ทำเสน่ห์จันท์มาสักพัก พวกเขาคุยกันว่าอยากทำเสน่ห์จันท์ ทราเวล เพราะอยากพาผู้คนมารู้จักจันทบุรีในแง่มุมที่เหมือน ‘เด็กจันท์พาเพื่อนเที่ยว’ เหมือนกับญาติหรือเพื่อนสนิทพาไปเที่ยว ไม่ได้ไปเที่ยวตามกระแส แต่พาไปสัมผัสวิถีชีวิตของคนจันท์ว่าพวกเขากินอยู่อย่างไร ใช้ชีวิตแบบไหน ฤดูกาลนี้จะได้กินอะไร และที่สำคัญที่สุดคือพวกเขาอยากพามาทำความรู้จักกับสิ่งแวดล้อมที่อุดมสมบูรณ์และทรัพยากรธรรมชาติที่มากมายของจันทบุรี

ใจความสำคัญของเสน่ห์จันท์ ทราเวล คือความพยายามที่จะไม่เปลี่ยนแปลงหรือปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตของชุมชนเพื่อเอาใจคนมาเที่ยว 

การท่องเที่ยวกับทีมเสน่ห์จันท์ ทราเวล คือการเดินทางไปรู้จักจันทบุรีอย่างลึกซึ้ง เป็นการมาพักกายพักใจ เพื่อให้สอดคล้องกับแนวคิดของทางจังหวัดที่อยากให้เป็นห้องนั่งเล่นของภาคตะวันออก เมื่อมาเยือน ทุกคนจะได้รับการชาร์จพลังงานและซึมซับธรรมชาติ วิถีชีวิต สิ่งแวดล้อม รวมถึงอาหารการกินแบบดั้งเดิมของชาวจันท์

เล่าเรื่องในแบบของคนหลงรักบ้านเกิด

มะปราง-ปริญญา ชัยสิทธิ์ บรรณาธิการและเจ้าของเพจ about Chan magazine ทีมสื่อสารของเสน่ห์จันท์ เล่าเสริมถึงจุดเริ่มต้นของพวกเขาว่า เป็นจังหวะพอดีที่ลูกหลานคนจันท์ได้กลับมาอยู่บ้าน หลังจากไปใช้ชีวิตที่อื่นกันมาแล้ว โดยเฉพาะคนทำสื่อและช่างภาพ ด้วยความที่พวกเขาหลงรักบ้านเกิดของตัวเองมาก เมื่อไปที่ไหนในจันทบุรีก็จะคอยมองหามุมสวย ๆ และเรื่องราวดี ๆ ของสถานที่นั้นมาถ่ายทอดให้คนทั่วไปรับรู้ ให้นักท่องเที่ยวที่มาได้รู้สึกว่า มุมนี้สวยจริง ๆ หรือกิจกรรมของชุมชนนี้สนุกและอบอุ่นแบบที่ได้เห็นจากสื่อมาจริง ๆ 

เรื่องราวของจันทบุรีที่ถูกเล่าและสื่อสารออกไปจากอารมณ์และความรู้สึกที่เห็นคุณค่า เห็นเสน่ห์ของบ้านเกิด กลายเป็นลายเซ็นเฉพาะตัวของทีมเสน่ห์จันท์

การท่องเที่ยวจันทบุรีแบบลึกซึ้ง

ความตั้งใจของทีมเสน่ห์จันท์ คือไม่ต้องการให้คนรู้จักแค่ว่าเป็นเมืองที่ปลูกทุเรียนเยอะหรือมีตลาดค้าขายอัญมณี เพราะจันทบุรีมีอะไรมากกว่านั้น อย่างเช่นเรื่อง ‘อัญมณี’ พวกเขาอยากให้ทุกคนรู้จักกระบวนการทั้งหมดของอัญมณี ตั้งแต่การขุดพลอย การเจียระไน หรือไปจนถึงช่างฝีมือในการขึ้นเครื่องประดับ 

เช่นเดียวกันคนทั่วไปอาจจะรู้จักจันทบุรีว่าเป็นเมืองที่มีทุเรียนเยอะ แต่สิ่งที่ทีมอยากให้ทุกคนเห็น คือที่นี่เป็น ‘เมืองแห่งผลไม้ฤดูร้อนที่หลากหลาย’ มีทั้งทุเรียน เงาะ มังคุด ลองกอง สละ ลำไย หรือแม้กระทั่งพืชสมุนไพรท้องถิ่นอื่น ๆ ด้วย สิ่งเหล่านี้คือภาพฉายความอุดมสมบูรณ์ของจันทบุรี

จุดเด่นที่ไม่เหมือนใครของ ‘เสน่ห์จันท์ ทราเวล’

การบริหารจัดการและประสานงานทัวร์ของทีมเสน่ห์จันท์มีกำลังสำคัญคือ ไกด์นัท-วณัฐ บุญสิทธิ์ มัคคุเทศก์ท้องถิ่นชาวจันทบุรี นักเล่าเรื่องเมืองจันท์ที่มีประสบการณ์การทำงานด้านท่องเที่ยวมาตั้งแต่เรียนจบมหาวิทยาลัย ไกด์นัทจึงคุ้นเคยในการทำงานร่วมกับชุมชนเป็นอย่างดี

ไกด์นัทเล่าด้วยสำเนียงเหน่อจันท์อันเป็นเอกลักษณ์ว่า เสน่ห์จันท์ ทราเวล เป็นบริษัททัวร์ที่ทำโดยคนท้องถิ่นซึ่งเกิดและเติบโตที่นี่ พวกเขาจึงเข้าใจบริบทและรากเหง้าอย่างแท้จริง พวกเขาพานักท่องเที่ยวไปรู้จักวิถีชีวิตที่แท้จริงทั้งการดำเนินชีวิตและตัวตนของคนจันท์ 

ทีมเสน่ห์จันท์ทำงานร่วมกับชุมชนด้วยความจริงใจ ไม่ได้เข้าไปในฐานะบริษัททัวร์ แต่เป็นลูกหลานที่อยากจะถ่ายทอดเรื่องราวของบ้านเกิดให้คนนอกรับรู้ และเมื่อพานักท่องเที่ยวเข้าไปชุมชน ทุกคนก็จะได้สัมผัสกับ Local Experience ในฐานะลูกหลานของชุมชนด้วยเช่นกัน ซึ่งชุมชนอาจจะมองว่าสิ่งที่พวกเขาทำเป็นเรื่องธรรมดา แต่สำหรับนักท่องเที่ยว สิ่งเหล่านี้คือความ ‘ว้าว’ ที่น่าสนใจ

ทีมเสน่ห์จันท์อยากให้ทุกคนจะได้เห็นวิถีของชุมชนนั้นจริง ๆ อย่างเช่นชุมชนริมน้ำจันทบูร ไกด์นัทเสริมว่าเขาอยากปรับเปลี่ยนความคิดของนักท่องเที่ยวว่าที่นี่ไม่ใช่ตลาด การมาเที่ยวชุมชนริมน้ำจันทบูรคือการมาดูวิถีชีวิต สมมติว่าวันนี้คุณป้าขายขนมโก๋บอกว่าไม่สบาย เขาอาจจะต้องปิดร้านไปหาหมอ แต่บางคนที่เข้ามาอาจจะไม่เข้าใจว่าทำไมร้านปิด ทำไมมาแล้วไม่เห็นมีอะไรเลย

จันทบุรี เมืองแห่งสมุนไพรและผลไม้เมืองร้อน

ภาพจากโซเชียลมีเดียที่เผยแพร่ออกไปทำให้คนส่วนใหญ่นึกถึงจันทบุรีว่าเป็นเมืองแห่งอาหารการกินและอัญมณี ทีมเสน่ห์จันท์บอกว่าหากมองให้ลึกลงไปมากกว่านั้น จะเห็นว่าจันทบุรีคือเมืองแห่งสมุนไพรและผลไม้เมืองร้อน

พวกเขาจึงเริ่มต้นจากสิ่งที่นักท่องเที่ยวสนใจเป็นหลัก นั่นคืออาหาร โดยมีกิจกรรมพานักท่องเที่ยวไปเดินตลาดเช้า ดูวัตถุดิบสมุนไพรท้องถิ่น เพื่อให้ทุกคนเห็นวิถีชีวิตยามเช้าและวัฒนธรรมการกินของคนจันทบุรี มื้อกลางวันเสิร์ฟเมนูจากวัตถุดิบสมุนไพรที่เจอได้ในตลาดเช้า ตกเย็นก็พาไปเดินตลาด ชิมสารพัดสตรีตฟู้ด 

หากเป็นกลุ่มที่สนใจศึกษาวัฒนธรรมท้องถิ่นเป็นพิเศษ พวกเขาจะพาไปเยือนถึงแหล่งผลิตวัตถุดิบ เช่น สุธีร์ ออร์แกนิก ฟาร์ม สวนสมุนไพรร่วมสมัย หรือสวนพริกไทยวงค์นพรัตน์ เพื่อชวนไปเรียนรู้วิธีปลูกและแหล่งที่มาของพืชผักสมุนไพรและผลไม้ เช่น เร่วหอมกระวาน พริกไทย มะปี๊ด ทุเรียน มังคุด

เมื่ออาหารทำหน้าที่บอกเล่าเรื่องราวของเมืองจันท์

ความอุดมสมบูรณ์ของวัตถุดิบจากภูผาสู่มหานทีของจันทบุรีนี้เอง ทำให้ทีมเสน่ห์จันท์ให้ความสำคัญกับการนำเสนอมื้ออาหารและเครื่องดื่ม เพื่อสร้างประสบการณ์ใหม่ให้นักท่องเที่ยวสัมผัสกับความอุดมสมบูรณ์และความสวยงามของวัตถุดิบท้องถิ่น

คนทั่วไปอาจจะรู้จักจันทบุรีจากบุฟเฟต์ผลไม้หรือบุฟเฟต์อาหารทะเล แต่พวกเขาตั้งใจชูเรื่องการนำวัตถุดิบ เช่น อาหารทะเลสด ๆ มาปรุงเป็นเมนูทั้งท้องถิ่นและฟิวชัน อาหารมื้อนั้นจึงเป็นมากกว่าบุฟเฟต์ธรรมดา เพราะรวบรวมเรื่องน่าสนใจจากวิถีชีวิตชาวประมงเอาไว้ด้วย 

อ๊อฟ-พิษณุ ยังคำ เจ้าของร้านอาหารและสวนผลไม้มังคุดมงคล รับหน้าที่เป็นหัวหน้าทีมดูแลเรื่องอาหารเล่าว่า เสน่ห์จันท์มีโครงการเกี่ยวกับอาหารท้องถิ่นหลายโครงการ หนึ่งในนั้นคือการนำเสนอเมนูอาหารท้องถิ่นด้วยแนวคิด ‘มองจันท์ผ่านจาน’ ให้อาหารทุกจานคือสิ่งที่สะท้อนวิถีชีวิตชาวจันท์

อ๊อฟจะจัดเตรียมอาหารที่ทำมาจากวัตถุดิบพื้นบ้านของจันทบุรีจริง ๆ อย่างใบชะมวง เร่วหอม กระวาน พริกไทย มะปี๊ด รวมถึงอาหารที่ได้รับวัฒนธรรมจากประเทศเพื่อนบ้านที่ย้ายมาอยู่ที่นี่ อย่างชาวจีนเป็นพวกเส้น เช่น ก๋วยเตี๋ยวหมูเลียง ก๋วยเตี๋ยวผัดปู ก๋วยเตี๋ยวผัดน้ำกุ้ง ส่วนชาวญวนเป็นพวกแป้ง เช่น ข้าวเกรียบอ่อนน้ำจิ้ม ขนมดอกแค มาพร้อมกับการจัดโต๊ะอาหารที่ใช้วัตถุดิบท้องถิ่น เพื่อให้ผู้มาเยือนรู้สึกได้ว่านอกจากเรื่องของรสชาติ พวกเขายังได้รู้ที่มาที่ไปของเมนูนั้นด้วย เช่นอาหารจากผลไม้จะมีผลไม้สด เมนูที่ทำจากกระวานก็จะมีต้นกระวานมาตกแต่ง นักท่องเที่ยวก็จะเห็นว่าอาหารแต่ละมื้อที่ได้กินนั้น ไม่ได้เน้นเรื่องการกินแค่เรื่องเดียว แต่ยังมีเรื่องราวของเมืองจันทบุรีอยู่ในทุกจาน

Local Experience กับการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน

นุศเน้นย้ำว่า การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนสำหรับทีมเสน่ห์จันท์ คือการเข้าไปหาธรรมชาติและชุมชนแบบเคารพ เหมือนที่มีคนบอกว่า การปลูกต้นไม้เป็นสิ่งดี แต่จะดีกว่านั้นหากไม่มีการตัดต้นไม้ การท่องเที่ยวแบบยั่งยืนทำได้ไม่ยาก สิ่งไหนที่มีอยู่แล้วก็อย่าไปเปลี่ยน ขอแค่เข้าใจในความเป็นธรรมชาติ ทุกอย่างก็จะอยู่ไปถึงชั่วลูกชั่วหลาน

เวลาที่เราอยากกินอาหารทะเล เมื่อมาถึงแหล่งแล้ว แต่ช่วงนั้นอาจไม่ใช่ฤดูกาลที่เหมาะสมก็ควรจะเลี่ยงไปกินอย่างอื่น หรือการปฏิบัติตนแบบเคารพเจ้าบ้านหรือชุมชน ไม่ว่าจะไปที่ไหนควรให้ความเคารพเจ้าของบ้าน ปฏิบัติตามสิ่งที่เจ้าของบ้านสบายใจ 

ความยั่งยืนจะเกิดได้เมื่อเราไม่ไปเปลี่ยนแปลงวิถีของชุมชน เพราะสิ่งที่ไม่ใช่นั้นอยู่ได้ไม่นาน

คุยกันมาถึงตอนนี้ พวกเขายอมรับว่าแอบคาดหวังลึก ๆ ให้การท่องเที่ยวแบบ Local Experience จะช่วยทำให้ทรัพยากรธรรมชาติของจันทบุรียังคงอยู่ต่อไป เพราะผู้คนเห็นความสำคัญและช่วยกันดูแลแบบที่พวกเขาทำ

เส้นทางการท่องเที่ยวในจันทบุรีมีมากกว่าที่คิด

การพูดคุยกับทีมเสน่ห์จันท์ทำให้เราเห็นว่า มากกว่าเรื่องอาหารอร่อย จันทบุรียังมีกิจกรรมท่องเที่ยวอีกหลากหลายรูปแบบ เช่น กิจกรรมเซิร์ฟบอร์ดที่หาดเจ้าหลาว ศึกษาเส้นทางประวัติศาสตร์สมัยพระเจ้าตากสิน เรื่อยมาถึงสมัยรัชกาลที่ 5 และแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติทางฝั่งเขาสอยดาว

สำหรับกลุ่มนักท่องเที่ยวจากต่างชาติ ช่วงนี้จันทบุรีได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยวชาวเยอรมันที่มาพักผ่อนแบบธรรมชาติ และกลุ่มครอบครัวชาวยุโรปที่ชอบพักผ่อนในเมืองเงียบ ๆ เพราะจันทบุรีเป็นเมืองเล็ก ๆ ที่นักท่องเที่ยวต่างชาติส่วนใหญ่ไม่ค่อยรู้จัก แต่พอได้มาแล้วมักจะติดใจในความอุดมสมบูรณ์ 

​จากเสน่ห์ชุมชน สู่เสน่ห์จันท์

สิ่งที่เป็นพลังใจสำคัญของทีมเสน่ห์จันท์ คือการที่นักท่องเที่ยวรู้สึกสนุกและมีความสุขกับกิจกรรมแบบ Local Experience ในแต่ละชุมชน เพราะทุกคนได้มีส่วนในการช่วยเหลือชุมชน อย่างเช่นกิจกรรมที่พวกเขาพานักท่องเที่ยวนั่งเรือเข้าไปชุมชนชาวประมงกลางป่าชายเลน ทุกคนได้ซื้อผลิตภัณฑ์แปรรูปสดใหม่จากชาวประมง และทางชุมชนก็มีความสุขที่ได้เล่าที่มาของสินค้า 

จากสินค้าที่ธรรมดาก็เพิ่มมูลค่าขึ้นมาได้ถ้าชาวบ้านได้เล่าเรื่องเบื้องหลังให้ฟังว่า กว่าจะได้กุ้งแห้ง 1 กิโลกรัม ต้องใช้กุ้งธรรมชาติถึง 10 กิโลกรัม หากุ้งได้ก็ทำ แต่ถ้าหาไม่ได้ชาวบ้านก็ไม่มีรายได้ ทุกคนจะได้เข้าใจและมองเห็นคุณค่าของสินค้าชุมชนมากยิ่งขึ้น

จากเสน่ห์จันท์ ถึงเสน่ห์ต่างเมือง

การท่องเที่ยวแบบ Local Experience เกิดขึ้นได้ในทุกจังหวัด ทั้งจังหวัดเล็กหรือจังหวัดใหญ่ จังหวัดที่เป็นที่รู้จักหรือแทบจะไม่มีนักท่องเที่ยวเลย เพราะ Local Experience คือการท่องเที่ยววิถีชุมชน ทุกพื้นที่มีเรื่องราวที่น่าสนใจ มีอัตลักษณ์ มีการดำเนินชีวิตที่ขึ้นอยู่กับบริบทสภาพแวดล้อม 

องค์ประกอบสิ่งที่สำคัญ คือทีมงานจะต้องมี ‘ใจรักการบริการ’ และเสนอแง่มุมความเป็นอยู่ของตัวเองให้คนอื่นรับรู้แบบจริงใจ

สิ่งที่เราสัมผัสได้จาก 4 เสาหลักของทีมเสน่ห์จันท์ คือพลังความตั้งใจแบบล้นเหลือของคนท้องถิ่น

พวกเขามาจากหลายสาขาอาชีพ ต่างคนต่างมีงานหลักเป็นของตัวเอง แต่มารวมกันด้วยคำสั้น ๆ คำเดียว คือ ‘จันทบุรี’

สุดท้ายทีมเสน่ห์จันท์ ทราเวล มีคำขอร้องถึงชุมชนต่าง ๆ ว่า ไม่อยากให้คุณลุงคุณป้ามองว่ากิจกรรมหรือสิ่งที่มีอยู่ในชุมชนเป็นเรื่องใกล้ตัวหรือไม่น่าสนใจ อยากให้มองว่าสิ่งนี้เป็นสิ่งพิเศษที่ควรบอกเล่าให้คนทั่วไปรับรู้ และพวกเขายินดีที่จะเป็นพี่เลี้ยงช่วยจัดวางรูปแบบกิจกรรมสำหรับชุมชนนั้น ๆ 

ภาพ : รักชาติ โสดาบัน