ว่ากันว่าโลกใต้น้ำคือโลกแห่งความเงียบ แต่นักดำน้ำส่วนใหญ่รู้กันดีว่าเป็นเรื่องที่ไม่จริง

แนวปะการังน่าจะเป็นหนึ่งในเมืองที่ไม่เคยหลับไหลตัวจริง เวลาดำน้ำผ่าน เมื่อตั้งใจฟัง เราจะได้ยินเสียงดังระงมออกมาอย่างไม่มีเวลาหยุดพัก 

เสียงแรกที่มักจะได้ยินต่อเนื่องตลอดเวลา คล้ายเสียงแตกของถ่านไฟชื้นที่ปะทุต่อเนื่อง มาจากกระสุนฟองอากาศของกุ้งดีดขันซึ่งยิงออกมาด้วยการดีดก้าม พวกมันยิงกระสุนเข้าหาปลาตัวเล็กเพื่อนำมาเป็นอาหาร กุ้งเหล่านี้มีขนาดเล็กและซ่อนตัวอยู่ในโพรงหลืบของแนวปะการัง ยิ่งมีประชากรกุ้งมากเท่าไหร่ เสียงแตกของถ่านไฟก็ยิ่งดังระงม

ปลาการ์ตูนก็เป็นหนึ่งในสัตว์ที่ชอบทำเสียงขู่ก่อนพุ่งเข้าชน เวลาเราว่ายเข้าใกล้ดอกไม้ทะเลที่เป็นบ้านของพวกมัน บ่อยครั้งเราจะได้ยินเสียง ป๊อก! ลั่นดัง ๆ คล้ายเสียงเดาะลิ้นออกมาจากปลาตัวเมียที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในบ้าน มันเป็นการขู่เพื่อบอกว่าเรากำลังล้ำอาณาเขต นอกจากเสียงลั่นดัง ๆ บางครั้งเราก็ได้ยินเสียงสูงสั้น ๆ รัว ๆ คล้ายเวลาลากไม้ผ่านราวระเบียงซี่ถี่ ๆ ออกมาจากพวกมันด้วยเช่นกัน ปลาการ์ตูนสร้างเสียงได้ด้วยการงับกรามด้วยความเร็ว เสียงที่ส่งออกมาใช้สื่อสารควบคุมสมาชิกภายในบ้านหลังเดียวกัน และใช้ขู่ศัตรูภายนอก

เสียงขูดกินอาหารของปลานกแก้วก็ไม่ได้เบากว่ากันเท่าไหร่นัก ปากคมแข็งแรงของพวกมันลากขูดผิวหินปูนปะการังเก่าที่มีสาหร่ายขึ้นเกาะ เสียงคล้ายกับการเอาเกรียงก่อสร้างขูดผนังคอนกรีต อาหารของพวกมันคือสาหร่ายที่มาขึ้นเกาะบนหินปูนปะการัง เวลากินมันจะกวาดหินปูนเข้าปากไปด้วย และหลังผ่านทางเดินอาหารหินปูนเหล่านี้ก็จะขับถ่ายออกมากลายเป็นเมล็ดทรายละเอียด

ปลาปักเป้าทำเสียงกรนต่ำ ๆ คล้ายเสียงแมวครางได้ ปลาวัวสร้างเสียงด้วยการใช้ฟันงับชนกันดังลั่น เสียงจากชีวิตใต้น้ำมีหลากหลายรูปแบบคล้ายกับเสียงที่มนุษย์เราสร้างขึ้น

ถ้าหากแนวปะการังมีสุขภาพดี มีประชากรอาศัยอยู่มาก เสียงจากแนวปะการังก็จะยิ่งดัง ยิ่งมีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่หลากหลาย เสียงก็ยิ่งหลายหลากตามไปด้วย เสียงของชีวิตใต้น้ำจะสอดประสานและทับกันสลับซับซ้อน คล้ายการบรรเลงเพลงออร์เคสตรา

ครั้งหนึ่งที่เราว่ายอยู่กลางน้ำทะเลสีฟ้า เข็มทิศในมือชี้บอกว่าเรามาถูกทางแล้ว แต่มองไปทางไหนก็ไม่เห็นพื้นทรายหรือแนวปะการังเลย ทุกการเตะขาเต็มไปด้วยความไม่แน่ใจ เหมือนว่าเรากำลังหลงทาง แต่เสียงแตกปะทุจากแนวปะการังค่อย ๆ ดังเพิ่มขึ้นมาเรื่อย ๆ ช่วยคลายความกังวลให้ลดลง ถึงแม้จะยังมองไม่เห็น แต่เรากำลังมุ่งหน้าไปสู่ทิศที่ถูกต้องแล้ว

มีการทดลองเอาเสียงของแนวปะการังสุขภาพดีไปเปิดทิ้งไว้ตรงจุดที่เป็นแนวปะการังเสื่อมโทรม เพื่อกระตุ้นให้ตัวอ่อนของปะการังรุ่นใหม่เลือกมาลงเกาะ โดยหวังว่ามันจะช่วยฟื้นฟูแนวที่เสื่อมโทรมนั้นให้กลับมาแข็งแรงขึ้น เสียงที่สลับซับซ้อนเป็นเหมือนป้ายโฆษณาบิลบอร์ดขนาดใหญ่ เป็นภาพฝันบรรยากาศจำลองที่ตัวอ่อนปะการังจะได้เจอ

ผลการทดลองยังไม่สรุปได้แน่ชัด แต่ก็เป็นหนึ่งในสมมติฐานว่า ชีวิตหลายอย่างถูกดึงดูดด้วยเสียง

ตอนพักน้ำระหว่างไดฟ์ เรานั่งมองขอบฟ้าอยู่ที่หัวเรือ เสียงคลื่นและเสียงลมพลิ้วล้อมรอบตัวเบา ๆ เสียงเพลงป๊อปลอยมาจากลำโพงของเพื่อนนักดำน้ำด้านหลัง พื้นที่ที่ไม่มีเสียงประดิษฐ์จากมนุษย์สอดแทรกมีน้อยลงไปทุกที

นักบันทึกเสียงธรรมชาติบนบกเคยเล่าให้เราฟังว่า เป็นเรื่องยากเพียงใดที่จะบันทึกเสียงบรรยากาศจริงของธรรมชาติล้วน ๆ ให้ได้สัก 1 ชั่วโมงโดยไม่มีเสียงจากมนุษย์รบกวน เสียงประดิษฐ์จากโลกมนุษย์นั้นเสียดแทงไปได้ไกลกว่าธรรมชาติมาก บ่อยครั้งที่ต้นเสียงห่างออกไปเกินกว่าระยะตามองเห็นเสียด้วยซ้ำ

ความเคยชินทำให้เราไม่สังเกตถึงความแปลกปลอมหลายอย่างรอบตัว เสียงมอเตอร์ไซค์ เสียงรถบรรทุก เสียงพัดลมเครื่องปรับอากาศ เรามักจะลืมไปแล้วด้วยซ้ำว่ามันล้อมรอบเราอยู่ บางคนเลือกกลบเสียงเหล่านี้ด้วยเสียงเพลง เสียงที่เลือกแล้วว่าช่วยปลอบประโลมจิตใจ ทำให้เสียงที่ก่อความระคายเลือนหายไป 

ในอดีตมีนักวิจัยทดลองเปิดเพลงหลาย ๆ แบบให้ต้นไม้ฟัง เขาพบว่าเพลงคลาสสิกทำให้ต้นไม้เติบโตได้ดีกว่าเพลงเฮฟวี่เมทัล ต้นไม้ไม่มีหูฟังเพลง แต่ความสั่นสะเทือนของเพลงเมทัลอาจจะไม่เหมาะกับการโตของต้นไม้ ในภาษาอังกฤษแยกคำว่าเสียงออกเป็น 2 คำที่ต่างกัน เสียงที่ก่อความระคายเรียกว่า Noise ถ้าความระคายสูงมากมันจะเริ่มเป็นมลพิษ สำหรับต้นไม้ เสียงเพลงเมทัลไม่ได้ไปถึงขั้นที่เป็นมลพิษ แต่สำหรับโลกใต้น้ำ เสียงบางอย่างเข้าใกล้โซนนั้น

เราดำน้ำผ่านใต้ท้องเรือที่จอดอยู่ แม้เรือจะไม่ติดเครื่องยนต์ แต่เครื่องปั่นไฟบนเรือยังทำงานอยู่ เป็นเสียงฮัมทุ้มต่ำดังกังวานต่อเนื่อง เสียงกระจายมาสร้างความกดดันรอบตัวเราจนรู้สึกอึดอัด ทำให้ต้องรีบว่ายหนีออกจากพื้นที่ใต้ท้องเรือไปให้ไกลที่สุด ไม่แปลกใจเลยที่มีสมมติฐานว่าแนวปะการังจะสุขภาพแย่ลงเมื่อมีเรือเข้ามาจอดบนนั้นมากขึ้น ถึงแม้เรือจะไม่ได้ปล่อยน้ำเสียออกมา แต่เสียงจากเรือน่าจะสร้างความอึดอัดให้กับปะการังได้เช่นเดียวกับที่เราเป็น

คืนเดือนมืดท่ามกลางทะเลทรายที่ประเทศนามิเบีย ซึ่งเป็นจุดถ่ายรูปทางช้างเผือกที่ดีที่สุดแห่งหนึ่งของโลก เรากำลังเดินมุ่งหน้าสู่ความมืด เดินออกจากแคมป์ไฟที่พักซึ่งมีแสงรบกวน คืนนี้เราแยกตัวออกมาเพียงคนเดียว ทิ้งทุกคนไว้ที่กองไฟอบอุ่น รอบตัวคือทะเลทรายกว้าง มืด และไม่มีชีวิต ยิ่งเดินห่างเสียงพูดคุยจากแคมป์ก็เบาลงเรื่อย ๆ ความเงียบค่อย ๆ กระจายตัวมาคลุม

ความเงียบนั้นหนักอึ้งมากกว่าที่เราคิดไว้ มันกดทับสร้างความอึดอัดใจ กดทับมาปิดหูของเรากลายเป็นเสียงก้องดังที่ไม่มีใครได้ยิน มีเพียงเสียงฝีเท้าของเราเองที่ฟุ้งอยู่ในอากาศ แต่มันแผ่กระจายไปได้ไม่ไกล ความเงียบแห่งทะเลทรายที่ไม่มีชีวิตใด ๆ กำลังคลุมทับตัวเราอยู่ แต่ละก้าวที่เดินไปเหมือนกำลังเดินฝ่าหนองโคลนเหนียว

การอยู่กับความเงียบสนิทนั้นน่ากลัวจนเกินไป แต่การอยู่กับเสียงที่เราไม่ต้องการก็ทรมานเช่นกัน 

2 – 3 ปีหลัง เพื่อนรุ่นพี่หลายคนเริ่มหันไปสนใจท่องเที่ยวด้วยเรือใบ เราติดเรือไปด้วยหลายครั้ง จังหวะที่ทุกคนรอในการแล่นเรือใบทุกครั้ง คือเมื่อใบเรือถูกปรับให้กินลมได้ที่ก็จะดับเครื่องยนต์ เรือเคลื่อนที่ไปข้างหน้าด้วยแรงลมอย่างเดียว เราไม่เคยสังเกตเลยว่าเครื่องยนต์ที่ติดมาตลอดทางตั้งแต่ออกจากท่านั้นมีเสียงดังน่ารำคาญแค่ไหนจนกระทั่งมันเงียบเสียงลง เสียงคลื่นที่สาดกระทบกราบเรือ เสียงลมพัดตีเชือกและใบเรือที่แทบไม่ได้ยินตั้งแต่ต้นกลับดังขึ้นมา แต่น่าประหลาดใจที่มันไม่ได้สร้างความอึดอัดใจให้เราเลย

มันเป็นเสียงของธรรมชาติที่เป็นธรรมชาติ และช่วยปลอบประโลมพวกเรา

บนเรือใบที่ไม่มีเสียงเครื่องยนต์ แค่พูดเบา ๆ ก็ได้ยินเสียงดังชัด แต่พวกเรานั่งนิ่งแทบจะไม่ได้พูดคุยกัน ปล่อยให้เสียงของทะเลโอบล้อมตัวเรา