สวนประดับที่อยู่ภายในบ้านถูกใช้เป็นจุดพักสายตา เป็นพื้นที่พักผ่อนหย่อนกายหย่อนใจมาแต่ไหนแต่ไร ต้นไม้ประดับที่เลือกสรรมาปลูกในสวนจึงมักจะเป็นไม้ใบไม้ดอกที่มีรูปทรงสีสันสวยงาม รวมถึงมีกลิ่นหอมด้วย
แต่เมื่อยุคสมัยเปลี่ยน ความเครียดและการคลายเครียดไม่เหมือนเดิม ที่อยู่อาศัยก็เปลี่ยนไป สวน Well-being ที่ช่วยส่งเสริมสุขภาพกายสุขภาพใจจึงต้องปรับตัวตามไปด้วย ถ้ามองถึงภาพรวมของสวนประเภทนี้ ควรมีลักษณะดังนี้

1. สร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนกับต้นไม้ ได้สัมผัสผ่านรูป รส กลิ่น เสียง

2. มีกลิ่นหอมที่ช่วยคลายความเครียดได้

3. มีเสียงของน้ำเพื่อช่วยให้ผ่อนคลาย

4. การจัดสวนมีองค์ประกอบของน้ำ เช่น บ่อบัว บ่อปลา หรือน้ำตกเล็ก ๆ 

5. มีทรงพุ่มที่ช่วยลดเสียงและกรองฝุ่นได้

แนวคิดนี้ใช้ได้กับทั้งสวนในบ้าน สวนระเบียง สวนดาดฟ้า และสวนสาธารณะ ถ้าเป็นสวนสาธารณะก็ควรมีพื้นที่ให้ทำกิจกรรมภายในสวนได้ด้วย

สำหรับคนที่อยากทำสวนประเภทนี้ในบ้านแล้วอยากปลูกต้นไม้ที่ดูแลง่าย ราคาไม่แพง ไม่ได้เห็นทั่วไปมากนัก นี่คือรายชื่อต้นไม้ 9 ชนิดที่น่าปลูกในสวน Well-being ที่จะช่วยผ่อนคลายสุขภาพกายสุขภาพใจให้เราได้

‘ราชาวดี’ เป็นไม้ไทยโบราณที่มีทรงพุ่มโปร่ง เลี้ยงง่าย ทนแล้ง ดอกหอมมาก ออกดอกดกตลอดทั้งปี และเป็นแหล่งอาหารของผึ้งกับชันโรงได้ดี

‘แก้ว’ เป็นไม้โบราณที่เป็นไม้ใหญ่ฟอร์มสวย มีลีลาของกิ่งก้าน ดอกหอมเย็น ออกดอกทั้งปี ตอนนี้ในตลาดมีต้นแก้วขายหลายพันธุ์ แตกต่างกันไปตามรูปทรงของช่อดอก ขอแนะนำต้นแก้วพันธุ์ดั้งเดิม เพราะมีคนปลูกน้อยลง เป็นความคลาสสิกที่น่าจะยากขึ้นเรื่อย ๆ ในอนาคต

ถ้าอยากได้ไม้เลื้อยดอกหอม มีดอกไม้ไทยโบราณให้เลือกหลายชนิด แต่ขอแนะนำ ‘รสสุคนธ์’ เป็นไม้เลื้อยที่มีลำต้นเป็นเถาเลื้อยได้ไกลหลายเมตร ออกดอกเป็นช่อ ตัวดอกเป็นทรงกลมเล็ก ๆ สีขาว หอมแรงตอนกลางคืน ออกดอกมากในช่วงฤดูหนาว ดอกไม้ในกลุ่มนี้เราจะได้ชมทั้งความงามและได้กลิ่นหอมที่ช่วยทำให้รู้สึกผ่อนคลายหายเครียดด้วย

‘โรสแมรี’ เป็นพืชที่เหมาะกับการปลูกติดบ้านไว้เพราะใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย ทั้งใช้ทำอาหารและแช่ในเรื่องดื่มที่ทุกคนคุ้นเคยกันดี นอกจากนี้ยังมีคุณสมบัติด้านกลิ่นที่ช่วยให้ผ่อนคลาย แค่สัมผัสใบก็ได้กลิ่นแล้ว 

โรสแมรีมีหลายชนิด ทั้งเป็นไม้พุ่มขนาดเล็กและไม้เลื้อย แต่ละชนิดมีทรงลำต้น สีของใบ และความแรงของกลิ่นไม่เหมือนกัน ถ้าอยากดูแลง่าย ๆ เลือกพันธุ์ Common ซึ่งมีขายทั่วไป แต่ถ้าอยากปลูกให้เลื้อยก็เลือกพันธุ์ญี่ปุ่น โรสแมรีชอบแดดจัด ไม่ชอบน้ำเยอะ ไม่ชอบฝน 

ถ้าอยากรู้วิธีปลูกโรสแมรีแบบละเอียด อ่านที่นี่ได้เลย

การทำทุ่งลาเวนเดอร์ที่บ้านไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้ เพราะเราปลูกลาเวนเดอร์ในเมืองไทยได้ บางคนก็ปลูกจนออกดอกด้วย ‘ลาเวนเดอร์’ เป็นไม้พุ่มที่มีกลิ่นหอมทั้งต้น ถึงจะไม่ออกดอก ใบก็มีกลิ่นหอมแบบเด็ดใบมาใช้งานได้เลย 

ลาเวนเดอร์ที่ขายในตลาดมีหลายชนิด ทั้งลาเวนเดอร์ทั่วไป พันธุ์กู๊ดวินและพันธุ์ไฮบริด แต่ละชนิดมีรูปทรงของใบ สีของใบ และกลิ่นหอมไม่เหมือนกัน เลือกที่ชอบได้เลย วิธีปลูกคล้ายโรสแมรี คือชอบแดดจัด ไม่ชอบน้ำขัง แล้วมาลุ้นกันว่าลาเวนเดอร์ที่บ้านเราจะออกดอกสีม่วงได้ไหม 

‘มินต์’ เป็นพืชที่น่าปลูกไว้ประจำบ้านมาก เพราะเราเอากลิ่นหอมสดชื่นของใบมินต์ไปใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง จะทำอาหาร ทำเครื่องดื่ม ไปจนถึงปลูกประดับ เพราะมินต์หลายชนิดก็มีรูปทรงของใบและดอกที่สวยงาม 

การปลูกมินต์ง่ายดายไม่ต่างจากการปลูกสะระแหน่หรือกะเพรา เริ่มต้นจากการเลือกพันธุ์ที่ชอบ ตอนนี้ในตลาดมีให้เลือกหลายพันธุ์ ที่คุ้น ๆ กันก็คือ White Mint หรือมินต์ญี่ปุ่น ใบค่อนข้างกลม ปลูกประดับก็สวย ถ้าใครชอบกลิ่นหอมที่คุ้นเคย แนะนำ Spearmint และ Peppermint แต่พันธุ์ที่อยากแนะนำที่สุดคือ Calamint เป็นกลิ่นมินต์แบบหอมเย็น ความพิเศษอยู่ที่ทรงพุ่มฟูสวยและมีดอกสีขาวเล็ก ๆ ปลูกเป็นไม้ประดับได้เลย แล้วดอกก็เป็นที่โปรดปรานของผึ้งมาก 

ถ้าสนใจเรื่องมินต์ อ่านรายละเอียดต่อได้ที่นี่

‘มะนาวเทศ’ เป็นต้นไม้โบราณที่น่าหามาปลูกติดบ้านไว้ มะนาวเทศเป็นไม้พุ่มสูง 1 – 3 เมตร ลำต้นตั้งตรง กิ่งก้านมีหนาม เหมาะปลูกตามแนวรั้ว ใบสีเขียวเข้มมัน มีกลิ่นหอมอ่อน ๆ เหมือนใบมะนาว มีดอกเล็ก ๆ สีขาว กลิ่นคล้ายดอกมะนาว แล้วติดผลเป็นลูกเล็ก ๆ ตอนดิบสีเขียว สุกแล้วจะเป็นสีแดงเข้ม รสเปรี้ยวอมหวานและมีขมปลายลิ้นเล็กน้อย กินแล้วชุ่มคอ เหมาะกับการเอาไปทำแยม ออกลูกทั้งปี 

‘มะเม่า’ หรือ ‘หมากเม่า’ เป็นไม้ยืนต้นฟอร์มสวยจากอีสาน มีผลเป็นลูกเล็ก ๆ สีแดงสดออกเป็นพวง มีสารอาหารมากมาย ใช้รับประทานสด เอาไปทำน้ำผลไม้หรือแยมก็ได้ ส่วนใหญ่จะคุ้นเคยกับการปลูกเพื่อเอาผล แต่เรายังใช้จัดสวนได้ด้วย 

และถ้าอยากหาต้นไม้ที่มีลูกเล็ก ๆ เพื่อให้เป็นอาหารนกแบบต้นไทร มะเม่าคือทางเลือกที่ดีมาก เพราะไทรมีข้อจำกัดในการใช้งานเรื่องรากที่จะเป็นอันตรายกับโครงสร้างอาคารและความใหญ่ของต้น ต้นมะเม่ามีขนาดกลาง ปลูกสวนจะสวยกว่า

หลายบ้านมีการออกแบบสระน้ำไว้ภายในบ้าน แทนที่จะปล่อยให้เป็นสระน้ำเฉย ๆ เราปลูกพืชน้ำเพิ่มความสวยได้หลายชนิด แต่ชนิดที่น่าจะปลูกง่ายและใช้ประโยชน์ได้หลายอย่างที่สุดคือ ‘บัวสาย’ เพราะปลูกง่าย กินสายได้ ดอกสวย มีกลิ่นหอมอ่อน ๆ และมีหลายสี หลายทรงดอกให้เลือก พอมีดอกบัวก็จะมีแมลงและนกเข้ามา ทำให้สระของเรามีชีวิตชีวาเพิ่มขึ้นอีก