ในวงการการท่องเที่ยว คำว่า ‘เมืองเก่า’ เป็นคำศักดิ์สิทธิ์ที่แปะในพื้นที่โครงการไหนก็ดึงดูดนักท่องเที่ยวได้มาก

โดยเฉพาะโครงการอย่างตลาด เราจึงเห็นตลาดมากมายทั่วไทยต้องแปะตัวเลขอายุหลักร้อยปีเพื่อความขลัง แต่ไม่ใช่ทุกตลาดจะรอด ทั้งในเชิงตัวเลขนักท่องเที่ยวและรายได้ทางธุรกิจ

คนนอกมอง ‘The Old Town Ratchaburi’ ว่าเป็นตลาดเก๋แห่งใหม่ เปลี่ยนพื้นที่ย่านเมืองเก่าในราชบุรีให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว แต่เมื่อมองลึกลงไป ตลาดแห่งนี้แปลกกว่าหลายโครงการที่เราเคยเจอ

นี่ไม่ใช่ตลาดรวมร้านเก๋ แต่อยากคัดสรรธุรกิจราชบุรีแท้ ๆ มา Curate ใหม่อย่างตั้งใจ นี่ไม่ใช่โครงการที่ยึดตัวเลขรายรับและจำนวนนักท่องเที่ยวเป็นเป้าหมายสูงสุด

เหตุผลจริง ๆ ของการสร้างตลาดนี้คือโชว์ความเป็นราชบุรีให้คนทั้งประเทศเห็น โดยมีวิธีบริหารจัดการที่ดี ทุกคนอยู่ได้ ไม่หวือหวาเพียงชั่วครั้งคราว

ธันวา-พลกฤษณ์ สุขเกษม ไม่ใช่ชื่อใหม่ในวงการการท่องเที่ยว เขาทำธุรกิจหลักในสวนผึ้ง เช่น ตลาดโอ๊ะป่อย, The Scenery Vintage Farm ฯลฯ แต่กับตลาดในเมืองแห่งนี้ เขาทำอีกแบบ คิดอีกทาง เพื่อเป้าหมายสูงสุด เพื่อเมืองที่เต็มไปด้วยความหลากหลาย และไม่ได้มีดีแค่โอ่งมังกร

วิชาตลาด

ราชบุรีเป็นเมืองที่โตจากการค้าขายทางน้ำ มีแม่น้ำแม่กลองเป็นหัวใจหลัก เต็มไปด้วยชุมชน มีทั้งแม่น้ำและถนนให้ผู้คนใช้สัญจรเดินทาง

คำว่า เมืองเก่า ในราชบุรีจึงไม่ใช่แค่ตึกไม่กี่หลัง แต่กินพื้นที่ค่อนข้างกว้างริมแม่น้ำ ไล่ตั้งแต่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ราชบุรี, Tao Hong Tai : d Kunst Art Space and Cafe ของศิลปินเอก ติ้ว-วศินบุรี สุพานิชวรภาชน์ ยาวไปจนถึงสะพานข้ามแม่น้ำอีกฝั่ง

เรือขนโอ่งสมัยก่อนเทียบท่ากันแถวนี้ มีร้านบะหมี่ทำเส้นเองตั้งแต่สมัยโบราณ เมืองเก่าจึงไม่ได้แค่ค้าขาย แต่ยังเป็นแหล่งวัฒนธรรมของเมือง

ปัจจุบันพื้นที่ The Old Town Ratchaburi ตั้งอยู่กึ่งกลางเมืองเก่า ในตำบลหน้าเมือง อำเภอเมืองราชบุรี มีอาคารสีเหลืองตรงกลาง แบ่งเป็นช่อง ลักษณะคล้ายตลาดทั่วไป โดยมีตึกแถวรูปทรงดั้งเดิมเรียงรายตลอดทาง ร้านค้ากระจายอยู่ในย่าน

ธันวาเคยทำตลาดมาก่อน เรื่องสำคัญที่เขารู้ คือคนเดินตลาดเยอะไม่ได้แปลว่าดี

“จริง ๆ หัวใจของตลาดคือการซื้อซ้ำตลอดเวลาครับ” ธันวาเล่า

เขามองว่าตลาดยุคนี้มี 2 แบบใหญ่ หนึ่ง คือตลาดที่มีลักษณะเป็นกิจกรรมสันทนาการ เปลี่ยนสถานที่และปรับของขายไปเรื่อย ๆ เกิดเฉพาะช่วงวันหยุด

แบบที่ 2 คือตลาดที่ขายทุกวัน คนทำตลาดวันนี้บางคนพลาดที่เอาแนวคิดการทำตลาดแบบกิจกรรม มาใช้กับตลาดที่ต้องอยู่ทุกวัน

“ตลาดจริงเปลี่ยนโลเคชันไม่ได้ เราทำได้เต็มที่แค่ตกแต่งตามกิจกรรมเป็นช่วง ๆ เพราะฉะนั้น ตัวสินค้า บางคนจะมีความคิดว่าถ้าขายอันนี้ไม่ได้เดี๋ยวเปลี่ยน เดี๋ยวลองอันนั้นอันนี้ ถ้าวนเจอก็โชคดีไป แต่ถ้าวนไม่เจอก็จะเสียเวลาทั้งผู้ค้าแล้วก็ตัวตลาดครับ”

สิ่งที่จะทำให้ตลาดอยู่รอด คือร้านค้าต้องมีลูกค้าประจำ 

ตลาดยุคนี้มักดึงคนด้วยร้านอาหาร แต่ร้านอาหารที่จะรอดจริง ๆ คือร้านที่มีลูกค้าประจำเป็นเอกลักษณ์ชัดเจน อร่อย ราคาเหมาะสม ถ้าราคาอาหารสูง ต้องมีคาแรกเตอร์มากพอที่คนต้องดั้นด้นมาเช็กอิน 

“ถ้าคุณคิดว่ามีลูกค้าแล้ว แต่อยากได้กำลังเสริมด้วยโลเคชันของ Old Town นี่น่าจะเป็นจิ๊กซอว์ที่ลงตัว ก็จะทำให้คนที่มาตลาดรู้สึกว่าตลาดนี้มีชีวิตจริง ไม่ใช่เดินไปแล้วซื้ออะไรไม่ได้เลยสักอย่าง หรือมาถ่ายรูปครั้งเดียวและจะไม่มาอีกแล้ว”

“ร้านค้าอากงอาม่าที่ทำเป็นร้อยปี ร้านแบบนั้นไม่ตายเลย วางกี่ร้านก็ยิ้มแย้มแจ่มใส อยู่ได้ดี เรารู้ว่าการทำตลาดจริง ๆ สินค้าเป็นแม่เหล็ก ไม่ใช่ความโด่งดังของตลาดเพียงอย่างเดียว การสื่อสารทางโซเชียลมีเดียเป็นสิ่งสำคัญนะครับ แต่เป็นสิ่งสำคัญที่รองลงมาจากตัวร้านค้าที่มีอยู่จริง”

วิชาร้านค้า

The Old Town Ratchaburi คัดตลาดจากผู้ประกอบการในราชบุรีมาขาย แต่วิธีคิดนี้ไม่สำเร็จเลย ถ้าขาดการลงรายละเอียด 2 ข้อ

หนึ่ง ร้านนั้นต้องมีสินค้าที่ให้คนมาถึงซื้อติดมือได้ หรือไม่ก็มีกิจกรรมให้คนทำหรือมีส่วนร่วมบางอย่างที่ไม่ใช่แค่เดินผ่าน

เขายกตัวอย่างโอ่งมังกร ถ้ามีร้านขายโอ่งดั้งเดิมในตลาดนี้ขายไม่ได้แน่นอน แต่โอ่งคืองานเซรามิก มีการใช้สี ถ้าร้านนั้นจัดเวิร์กช็อปเล็ก ๆ บนชิ้นงานพอดีถือ หรือมีบริการจัดส่งถึงบ้านได้ ร้านนั้นจะมีคนเข้า

“มันทำให้ตลาดนี้มีน้ำหนักในความรู้สึกของผู้บริโภคครับ มีคาแรกเตอร์ที่เป็นเอกลักษณ์ มีน้ำหนักพอในการจะใช้เวลาและเดินทางมา”

การทำตลาดไม่ใช่แค่การจิ้มเลือกร้านมารวมกัน แต่ควรให้ความรู้กับคนมา ให้ประสบการณ์ใหม่จากตลาดในรูปแบบต่างกัน

เคล็ดลับข้อที่ 2 ที่นี่คัดเลือกร้านค้าจริงจังมาก

ธันวาเคยทำตลาดโอ๊ะป่อยที่สวนผึ้ง เขารู้ว่าถ้าไม่มีการคัดกรองร้าน ตลาดที่มีคอนเซปต์ชัดเจนจะเพี้ยนไปเป็นตลาดนัดที่ขายอะไรก็ได้เร็วมาก เพียงเพราะคนต้องการขายของให้ออก 

The Old Town Ratchaburi มีคณะกรรมการคัดเลือกร้านซึ่งเป็นการรวมตัวกันของคนที่อยู่ใน Old Town ใครชำนาญเรื่องอะไรก็จะคัดเลือกร้านแนวนั้น เช่น ถ้าเป็นคนทำงานด้านอาหาร จะคัดเลือกร้านอาหาร ไปชิม และให้คำแนะนำปรับปรุงร้านได้ แยกดูแลตามความเชี่ยวชาญ รวมถึงเรื่องส่วนกลางอย่างการจัดการขยะ ความสะอาด การวางตำแหน่งโต๊ะและเก้าอี้

แม้จะตั้งใจให้เป็นร้านราชบุรีแท้ ๆ แต่ธันวาบอกว่า ร้านจากราชบุรีบางแห่งก็ซ้ำกับจังหวัดอื่น เขาก็ไม่เอาเข้ามา

ตลาดไม่อยู่นิ่ง ขายไปสักพักต้องมีการปรับปรุง ธันวามีหน่วยที่เหมือน R&D ตรวจสอบผลตอบรับในตลาด คอยให้คำแนะนำแต่ละร้านให้เหมาะสมกับความต้องการของลูกค้าที่ไม่ได้หยุดนิ่งคงที่

ความเห็นไม่ตรงกันของร้านค้าและตลาดเป็นเรื่องใหญ่มากของงานแบบนี้ ทำไมของนี้ขายได้ อันนี้ขายไม่ได้ ถ้าตลาดไหนมีกฎระเบียบชัดเจน คัดสรรถูกต้อง จะทำให้เกิดความเข้าใจง่ายขึ้น

“ไม่ใช่แค่ไปเดินเจอร้านค้าแล้วก็บอกว่ามาอยู่ด้วยกันมั้ย เราลงรายละเอียด เขาต้องอยู่ได้ เขาเป็นราชบุรีที่เก๋แล้ว แต่ต้องอยู่ได้ด้วยใน Old Town ครับ”

ทำคืนให้เมืองที่กำเนิดเรามา

ทำเลร้านค้าที่ติดแม่น้ำแบบนี้หาได้ยากมาก

เราถามธันวาว่าเขาหาเจอได้ยังไง เขาเริ่มแบบไหน

เขาเล่าย้อนว่า พื้นเพครอบครัวโตในเมืองเก่าอย่างแท้จริง ก๋งนั่งเรือสำเภามาลงที่ราชบุรี ขึ้นท่าน้ำมาตั้งตัว จนได้สร้างครอบครัว เปิดร้านขายไข่ไก่ในตลาดอยู่นาน ลูกหลานรุ่นหลังเริ่มเรียนสูงขึ้น ได้วิชาทางวิศวกรรม ได้บุกเบิกธุรกิจเครื่องปรับอากาศแห่งแรก ๆ ของไทย

ชีวิตธันวาล้มลุกคลุกคลานช่วงวัยหนุ่ม เขาออกจากกงสีไปขายอะไหล่รถยนต์ด้วยความชอบ จนมาจับธุรกิจรีสอร์ตขึ้นที่สวนผึ้ง ทำร้านอาหาร และบุกเบิกธุรกิจฟาร์มแกะที่เชียงราย

เขาเคยกลับมาบ้านเกิดราชบุรีอยู่บ้าง แต่ยังไม่เจอความน่าสนใจ วันหนึ่งเขาเจอร้านชาชื่อว่า Sao Home Matcha ในตัวเมืองเก่าทาง TikTok เจ้าของร้านชื่อ พี่ใหญ่ ชายวัยร่วม 70 ที่มีบ้านในย่านนี้ เขาทำชามัทฉะจนเพื่อนติดใจ ลูกสาวจึงยุให้พ่อลองเปิดเป็นร้านดู

ตอนนั้นทุกตึกใน Old Town ปิดหมด ธันวาใช้คำว่าเป็นตลาดตายแล้ว เมื่อได้คุยกับพี่ใหญ่ สืบค้นกันดี ๆ เขาพบว่าบ้านเก่าดั้งเดิมที่เคยขายไข่ไก่คือตึกข้าง ๆ ร้านพี่ใหญ่นั่นเอง 

ธันวามองเห็นศักยภาพบางอย่าง บวกกับความสวยงามที่ไม่เหมือนใคร เขาอยากลองกลับมาอยู่ที่นี่ ชวนเพื่อนพ้องจากสวนผึ้งและหลาย ๆ แห่งมาอยู่ด้วยกัน 

ปัจจุบันอาคารใน Old Town อยู่ภายใต้การดูแลของสำนักงานพระคลังข้างที่ หลังพูดคุยหารือกัน สำนักงานฯ ยินดีให้ธันวาและทีมช่วยบริหารจัดการร้านค้าในตลาด จนเกิดเป็นโครงการนี้

ความเก่งของธันวาคือการค้นหาโลเคชันที่ตรงกับเรื่องราวที่จะทำ ตอนสร้างตลาดโอ๊ะป่อย เขาเลือกทำตลาดไม่ติดถนน แต่ลึกเข้าไปในป่า เพราะคอนเซปต์ของโอ๊ะป่อยคือตลาดของชุมชนชาวกะเหรี่ยงโบราณ คนสมัยนั้นใช้ชีวิตริมแม่น้ำลำธาร นั่นคือที่มา 

The Old Town Ratchaburi ก็เช่นกัน โปรเจกต์นี้ขายความเป็นเมืองเก่าที่เคยเจริญรุ่งเรือง เป็นชุมชนที่สร้างเมืองนี้ขึ้นมา ธันวาใช้โลเคชันบวกกับฟังก์ชัน ในเมื่อตลาดอยู่ริมแม่น้ำ ก็ควรมีเรือ เขานำเรือไปใส่ในตัวตลาดเพื่อเพิ่มความน่าสนใจให้ Old Town ยุคใหม่ เพื่อให้คนรุ่นใหม่กินใช้จับจ่ายได้จริง

“ผมคิดว่าโลเคชันที่นี่สวยงาม ลงตัวด้วยองค์ประกอบ มีแม่น้ำแม่กลองไหลผ่าน มีตึกที่เป็นของสำนักงานพระคลังข้างที่ยังคงคาแรกเตอร์เดิมไม่เปลี่ยนแปลง มีวิถีชีวิตของชุมชนเดิม และมีตัวละครในเมืองเก่ายุครุ่งเรืองยังมีชีวิตอยู่

“เราอยากโชว์เมืองเก่าของราชบุรีให้ทั้งประเทศเห็นว่าเรามีของชิ้นนี้อยู่นะ แต่การโชว์ให้เขามาดูชีวิตจริง ๆ แท้ ๆ อาจจะไม่มีอะไรที่ตื่นเต้นหรือเป็นฟังก์ชันของคนรุ่นใหม่ จึงต้องเอาร้านค้าในในยุคปัจจุบัน เข้าไปผสมกับวิถีชุมชนเดิมที่เป็นร้านค้าเดิมอยู่”

ผ่านมา 8 เดือน The Old Town Ratchaburi คนเดินแน่นขนัด ร้านค้าปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์ เป็นที่รู้จักจน AI แนะนำ แต่ธันวายอมรับว่างานนี้มีความเป็นงานการกุศล ถ้าไม่นับค่าเช่าที่เข้าสำนักงานฯ ตัวเขาและทีมก็ไม่ได้อะไรจากตลาด

ทำไมเด็กหนุ่มที่หนีจากระบบกงสีถึงกลับมาทำธุรกิจที่บ้านของบรรพบุรุษ 

เขาตอบว่า มันคือการทำเพื่อเมืองที่ให้กำเนิดเขามา 

The Old Town Ratchaburi นอกจากจะเป็นตลาด ยังเป็นเหมือนงานกลุ่มของคนราชบุรีที่รวมตัวกันเพื่อให้ชุมชนมีกิจกรรมดึงดูดนักท่องเที่ยวหมุนเวียน

ทุกคนใช้แรงกายแรงใจของตัวเอง บางคนต้องออกทุนทรัพย์ของตัวเองในส่วนกลางบ้าง

“มันคือความตั้งใจแรกอยู่แล้วว่าเราจะไม่ได้อะไรในเรื่องผลตอบแทน เราต้องการทำสิ่งนี้ให้เกิดกับเมืองนี้ เพราะเมืองให้กำเนิดเรามา ให้คุณภาพชีวิตเรามาได้ถึงตรงนี้ เพราะฉะนั้น ตลาดนี้เป็นการทำคืนให้เมืองจริง ๆ”

Facebook : The Old Town Ratchaburi