ช่วงฤดู Olympic Games Paris 2024 บริษัทวิจัยตลาดอิปซอสส์เผยข้อมูลที่น่าสนใจว่า กีฬาที่คนรุ่นใหม่ (Gen Z) สนใจมากที่สุดคือ ‘วอลเลย์บอล’ คาดว่าเป็นผลมาจากมังงะเรื่อง Haikyū!! หรือ ไฮคิว!! คู่ตบฟ้าประทาน

ย้อนกลับไปก่อนปี 2012 ญี่ปุ่นอาจขึ้นชื่อเรื่องการเล่นวอลเลย์บอลมายาวนาน แต่ในความเป็นจริงจำนวนผู้ชมและนักกีฬาเยาวชนกลับลดลงอย่างต่อเนื่องตามรายงานของสำนักงานสถิติแห่งชาติของญี่ปุ่น โดยเฉพาะในโรงเรียนมัธยม

จนกระทั่งมังงะเรื่อง Haikyū!! ผลงานของ อาจารย์ฮารุอิจิ ฟุรุดาเตะ (Haruichi Furudate) เปิดตัวใน Shonen Jump นิตยสารรายสัปดาห์ที่มีการตีพิมพ์มังงะเป็นตอน ๆ จากมังงะหลายเรื่องมารวมกันใน 1 เล่ม เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ปี 2012 นำมาสู่แรงผลักดันครั้งใหญ่ที่ทำให้วงการวอลเลย์บอลญี่ปุ่นเข้าสู่ยุครุ่งเรืองอีกครั้ง

เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นจากความบังเอิญของเด็กชายที่มีส่วนสูงเพียง 160 เซนติเมตรเศษ ๆ ที่ปั่นจักรยานผ่านถนนสายประจำในช่วงการถ่ายทอดสดการแข่งขันวอลเลย์บอลประจำปีของนักเรียนมัธยมปลาย พร้อมด้วยเสียงบรรยายว่านี่คือ ‘ยักษ์จิ๋ว’ ฉายาที่นักพากย์เรียกนักกีฬาคนหนึ่งที่มีส่วนสูงราว ๆ 170 เซนติเมตรจากข้างสนาม กำลังตบลูกฝ่าแนวบล็อกที่มีความสูงกว่า 190 เซนติเมตร

Haikyū!! ดำเนินเรื่องหลักโดย ‘ฮินาตะ โชโย’ เด็กมัธยมปลายที่เข้าเรียนในโรงเรียนคาราสึโนะ โรงเรียนเดียวกันกับไอดอลของเขา เพื่อสานฝันที่จะเป็นนักกีฬาวอลเลย์บอล แม้จะไม่มีส่วนสูงอันโดดเด่นเหมือนอย่างใคร ๆ ทั้งยังได้มาเป็นคู่หูพิลึกกับ ‘คาเงยามะ โทบิโอะ’ เจ้าของฉายาราชาแห่งสนาม และยังเป็นอดีตสมาชิกทีมคู่แข่งตอนมัธยมต้น ทั้งสองได้ร่วมฝ่าฟันความยากลำบากไปกับเพื่อนร่วมทีมทุก ๆ คน มุมานะที่จะพาทีมอีกา (คาราสึโนะ) ขึ้นสู่ระดับท็อปของประเทศอีกครั้งหลังร่วงจากบัลลังก์มาหลายสมัย

‘ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น’ คติพจน์ที่ไม่ว่าจะเป็นคนรุ่นไหนก็ต้องเคยได้ยิน ความพิเศษของ Haikyū!! ที่มีผลต่อเยาวชน นักกีฬา รวมถึงผู้อ่านทั่วไป คือการนำเสนอให้เห็นว่าทั้งความพยายาม แพ้ ชนะ ล้วนแต่เป็นผลลัพธ์ของความตั้งใจ ที่ต่อให้ไม่สำเร็จแต่ก็ยังบากบั่นฝึกซ้อมต่อไป

ตลอดการเดินทางของเด็ก ๆ จาก Haikyū!! อาจารย์ฟุรุดาเตะไม่ได้เล่าความพยายามแค่ฝั่งตัวเอกเท่านั้น แต่ยังใส่ใจสร้างเรื่องราวของตัวละครจากทีมอื่น ๆ ให้มีมิติ ชนิดที่อ่านไปก็อดเชียร์อีกฝ่ายไม่ได้เลย อย่างตัวละคร ‘โคซุเมะ เคนมะ’ เด็กหนุ่มอินโทรเวิร์ตที่ไม่ได้อินกับวอลเลย์บอลเลยตั้งแต่แรก เพียงแต่ได้มาสนิทกับ ‘คุโรโอะ เท็ตซึโร่’ เพื่อนสมัยเด็กและกัปตันทีมเนโกมะที่คอยสอนวอลเลย์บอลให้เขา กลับทำให้ผู้อ่านหลายคนรู้สึกว่า จริง ๆ แล้วตัวเราเองก็ไม่ต่างอะไรจากตัวละครนี้ที่เริ่มทำความเข้าใจกีฬาวอลเลย์บอลตั้งแต่ศูนย์ ซึ่งถือเป็นกิมมิกเล็ก ๆ ของมังงะในการผสมผสานความรู้เรื่องกีฬาอย่างง่ายให้ผู้อ่าน และแน่นอนว่าคุณไม่จำเป็นต้องเคยสัมผัสลูกยางมาก่อนก็สนุกไปกับวอลเลย์บอลได้เช่นกัน

นี่แหละคือพลังของ Haikyū!!

หลังจากมังงะเรื่องนี้ตีพิมพ์ใน Shonen Jump ครั้งแรก จำนวนเด็กผู้ชายที่สมัครเข้าชมรมวอลเลย์บอลในโรงเรียนมัธยมก็เพิ่มขึ้นกว่า 8,000 คน ภายในเวลา 4 ปี ตลอดจนปัจจุบันนี้ กีฬาวอลเลย์บอลก็ยังเป็นที่นิยมต่อเนื่องในหมู่เยาวชน

เรื่องราวของฮินาตะและผองเพื่อนไม่ได้จบลงแค่ในสนามฮารุโค (รายการแข่งขันวอลเลย์บอลที่ใหญ่ที่สุดของชั้นมัธยมศึกษาในญี่ปุ่น) แต่ยังดำเนินไปถึง Time Skip ของแต่ละคน ทั้งอดีตเพื่อนร่วมทีมและทีมคู่แข่งที่แยกย้ายกันไปเติบโต บ้างเป็นนักกีฬามืออาชีพ บ้างทำงานอิสระ บ้างทำงานในวงการกีฬา

หลายตัวละครถูกเขียนให้เข้าไปมีบทบาทในองค์กรและสโมสรที่มีอยู่จริง ขณะเดียวกันตัวละครเหล่านี้ก็ระลึกอยู่บนโลกความเป็นจริงในฐานะคนสำคัญ เรียกได้ว่าวงการวอลเลย์บอลในญี่ปุ่นเองก็รับรู้ และขอบคุณอาจารย์ฟุรุดาเตะ รวมถึงอิทธิพลของ Haikyū!! ด้วยความจริงใจ

อย่างการแต่งตั้ง คุโรโอะ หนึ่งในตัวละคร ให้เป็นผู้อำนวยการพิเศษแผนกประชาสัมพันธ์ของสมาคมวอลเลย์บอลญี่ปุ่น มีการลงนามโดย คาวาอิ ชุนอิจิ (Kawai Shunichi) ประธานสมาคม พร้อมแถลงอย่างเป็นทางการบนโซเชียลมีเดีย ซึ่งได้กระแสตอบรับที่ดีอย่างมาก ทำเอาคนที่ไม่เคยรู้จักมังงะต้องไปหาหนังสือมาอ่านเพื่อทำความรู้จักกับผู้อำนวยการพิเศษคนใหม่นี้เลย

การประกาศนี้เป็นส่วนหนึ่งของ ‘PASS IT FORWARD’ แคมเปญที่ตอกย้ำความสำเร็จของ Haikyū!! ในการสร้าง Branding ให้วงการวอลเลย์บอลญี่ปุ่น โดยมีเป้าหมายเพื่อพัฒนาภาพจำให้วอลเลย์บอลเป็นกีฬาสมัยใหม่ ตอบรับกระแสวอลเลย์บอลฟีเวอร์ที่กลับมาติดเทรนด์อีกครั้ง โดยมีอีเวนต์การจัดแสดงภาพวาดลายเส้นมังงะจากอาจารย์ฟุรุดาเตะที่วาดขึ้นเพื่อการนี้โดยเฉพาะ และยังมีการร่วมกับ Sportiva ออกนิตยสารกีฬาฉบับพิเศษ พร้อมของแถมในเล่มลายเส้นมังงะแบบจัดเต็ม

แม้เรื่องราวของ Haikyū!! จะสิ้นสุดลงไปแล้วเมื่อปี 2020 แต่อิทธิพลของมังงะเรื่องนี้ยังคงโดดเด่นในโลกความเป็นจริงอย่างต่อเนื่อง ผ่านแคมเปญ นิตยสาร อีเวนต์ หรือรายการโทรทัศน์ต่าง ๆ นับไม่ถ้วน รวมถึงนักกีฬาวอลเลย์บอลทั่วโลกก็พูดถึงความชอบและความประทับใจที่มีต่อมังงะเรื่องนี้อยู่เสมอ

ทั้งยังมีการร่วมมือกันระหว่างอาจารย์ฟุรุดาเตะ เจ้าของผลงาน กับองค์กรในวงการวอลเลย์บอลทั้งในและนอกประเทศญี่ปุ่น ในการโปรโมตรายการแข่งขันใหญ่มาแล้วหลายครั้ง เช่น SV.LEAGUE, Volleyball Nations League และ Olympics แม้กระทั่งเพลงประกอบแอนิเมชัน Haikyū!! ที่แค่ได้ยินฮุกแรกก็รู้เลยว่าเพลงอะไร ก็มักถูกเปิดในรายการแข่งขันเหล่านี้

ตรงนี้เองสะท้อนให้เห็นว่าวงการวอลเลย์บอลนั้นยอมรับแล้วว่า Haikyū!! ไม่ใช่แค่มังงะโชเน็นที่ผ่านมาแล้วก็ผ่านไป แต่เป็นอิทธิพลที่มีต่อวงการกีฬาในระดับโลกเลยต่างหาก

นอกจากนี้ หนึ่งในรายการแข่งขันสำคัญอย่างวอลเลย์บอลเนชันส์ลีก (VNL) ทัวร์นาเมนต์ที่สหพันธ์วอลเลย์บอลนานาชาติ (FIVB) จัดขึ้นทุกปี โดยมีทีมชาติประเภทชายและหญิงจากทั่วโลกมาแข่งขันกันในรูปแบบลีก เมื่อเดือนพฤษภาคม ปี 2024 เป็นช่วงที่มีวาระการฉายของภาพยนตร์แอนิเมชัน Haikyū!! The Dumpster Battle หรือ ไฮคิว!! คู่ตบฟ้าประทาน ตอน: ศึกที่กองขยะ พอดี

ภาพยนตร์แอนิเมชันเรื่องนี้จึงมีส่วนไม่มากก็น้อยในการดึงดูดแฟนมังงะให้เข้ามาชมการแข่งขันวอลเลย์บอล ผ่านการคอลแลบกันระหว่าง Haikyū!! และ VNL ในการโปรโมตการแข่งขันประจำปี 2024 ผลออกมาว่ามียอดผู้เข้าชมเพิ่มขึ้นร้อยละ 13 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า ทั้งเนชันส์ลีกครั้งนี้ยังสร้างสถิติใหม่ในการชมการถ่ายทอดสดจากทั่วโลกตามรายงานของ Volleyball World

ถัดมาในเดือนกรกฎาคมปีเดียวกัน รายการสารคดี We Became Strong with Manga ของสถานีโทรทัศน์ NHK ก็ได้เข้าไปถ่ายทำการฝึกซ้อมของทีมวอลเลย์บอลชายญี่ปุ่น พร้อมบทสัมภาษณ์นักกีฬาที่พูดถึง Haikyū!! อย่างอบอุ่นหัวใจ

สำหรับปีนี้เองก็ได้ฤกษ์เปิดการแข่งขัน VNL อย่างเป็นทางการและในวันที่ 4 มิถุนายน ปี 2025 และปีนี้ทาง FIVB ก็ไม่พลาดคอลแล็บกับ Haikyū!! อีกครั้งผ่าน Key Visual พร้อมเชิญชวนแฟนวอลเลย์บอลทั่วโลก โดยเฉพาะแฟนชาวไทยให้ร่วมส่งแรงใจเชียร์ทีมชาติหญิงไทยผ่าน VBTV ไปด้วยกัน

สุดท้ายแล้ว สิ่งที่ทำให้ Haikyū!! มีคุณค่ามากกว่าการเป็นมังงะกีฬาคือความสามารถในการเชื่อมโยงความแฟนตาซีให้เข้ากับความเป็นจริงได้อย่างลงตัว ทำให้ผู้อ่านรู้สึกผูกพันกับเรื่องราว ตัวละคร และกีฬาวอลเลย์บอลได้อย่างลึกซึ้ง

ต่อให้คุณจะไม่เคยเล่นวอลเลย์บอลหรือไม่รู้กติกาสักข้อเลยก็ไม่เป็นไร เพราะสิ่งที่ Haikyū!! มอบให้คือไฟและความรู้สึกที่ทำให้เราอยากลุกขึ้นมาลองอะไรบางอย่าง ไม่ว่าจะด้านการเล่นกีฬา การหันมาชมกีฬา หรือการใช้ชีวิตในเรื่องอื่น ๆ ก็ตาม

หากใครยังไม่เคยอ่านมังงะเรื่องนี้ก็หาซื้อหนังสือได้ที่ร้านหนังสือชั้นนำทั่วประเทศ หรือรับชมอนิเมะผ่านทาง Netflix ได้เลย