“เสื้อผ้าทุกตัวที่แขวนอยู่บนราวตรงหน้า ทำจากมือเราทั้งหมด”

‘เรา’ ไม่ได้หมายถึง แอปเปิ้ล-แอโพ ไพรพุฒิพงศ์ เพียงคนเดียว แต่เธอหมายรวมถึงชาวบ้านในกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยง ณ หมู่บ้านแห่งหนึ่งในอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ที่ทอผ้าเป็นอาชีพที่ 2 รองจากทำไร่ทำนา ซึ่งแอปเปิ้ลเป็นลูกหลานชาวกะเหรี่ยงที่สร้างแบรนด์เล็ก ๆ ชื่อว่า ‘Nakeeree’ ขึ้นมา

Nakeeree หรือ นาคีรี แปลว่า เด็กผู้หญิงคนแรกของครอบครัว คุณยายตั้งชื่อนี้ให้หลานสาวคนโต ซึ่งก็คือเธอ และกลายเป็นชื่อร้านที่เรียกง่าย จดจำง่าย และมีความหมายต่อคุณยายและแอปเปิ้ล

จุดเด่นของ Nakeeree คือสีสัน แอปเปิ้ลออกนอกกรอบขนบธรรมเนียมเดิมของชาวกะเหรี่ยงที่ต้องทอผ้าด้วยสีฉูดฉาด มาเป็นการใช้สีธรรมชาติ ซึ่งนี่แหละคือจุดขายของแบรนด์ที่ทำให้แตกต่าง แต่ความน่าสนใจยังไม่หมดเพียงเท่านั้น แบรนด์ของเธอยังฮอตฮิตให้กลุ่ม (ว่าที่) เจ้าบ่าว-เจ้าสาว และเพื่อนบ่าว-สาวชาวกะเหรี่ยงด้วย เพราะแอปเปิ้ลรับออกแบบ-ตัดชุดแต่งงานสไตล์ Nakeeree โดยเฉพาะ

สาวเจ้าบอกว่า Nakeeree ในวันนี้เกินความฝันของเธอไปมาก แอปเปิ้ลไม่คิดว่าจะมีคนให้ความสนใจสินค้าของเธอหรือมีคนเห็นคุณค่าในงานของเธอ และนี่เป็นโอกาสดีที่เธอจะเล่าเบื้องหลังให้ทุกคนฟัง

เติบโตมากับผ้า 

ย้อนกลับไปเกือบ 10 ปีที่แล้ว แอปเปิ้ลยังเป็นนักศึกษาคณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เธอคือผู้หญิงคนหนึ่งที่มีความฝันอยากเป็นครู เธอเติบโตมาในหมู่บ้านที่มีการทอผ้า ภาพที่ซึมซับในความทรงจำของแอปเปิ้ลมาตลอดทั้งชีวิต คือภาพที่แม่ ยาย และคนในหมู่บ้าน ทอผ้าเองเพื่อสวมใส่

แต่เหตุที่ทำให้ Nakeeree เกิดขึ้นจริง ๆ คือช่วงที่ที่บ้านของเธอมีออร์เดอร์ผ้าชุดใหญ่เข้ามา แต่ด้วยปัญหาเศรษฐกิจในยุคโควิด-19 กำลังแพร่ระบาด ออร์เดอร์จึงถูกยกเลิก แอปเปิ้ลได้รับโจทย์สุดหินมาอย่างไม่ทันตั้งตัวว่า ‘ทำยังไงก็ได้ให้เสื้อผ้าที่ลูกค้ายกเลิกออร์เดอร์ขายหมด เพื่อเปลี่ยนเป็นเม็ดเงิน’

“เราเลยลองเปิดเพจในเฟซบุ๊ก แล้วก็ถ่ายรูปสินค้าที่มี ช่วงแรก ๆ คนติดตามมีแค่หลักสิบ ซึ่งต้องรอ เราเข้าใจว่าต้องใช้เวลา เราก็ทำของเราไปเรื่อย ๆ เรื่อยมาจนถึงตอนนี้” คำว่า ‘รอ’ ในแบบฉบับของแอปเปิ้ล คือการรอพร้อมกับลงมือทำ เธอยังคงถ่ายรูปและโพสต์ขายแบบนี้เป็นกิจวัตร แม้มีลูกค้าบ้าง ไม่มีลูกค้าบ้างก็ตาม และเหตุผลหลังสุดทำให้เธอเปิดร้าน เพื่อเพิ่มโอกาสในการขายสินค้าให้มากขึ้น

“เรามาหาห้องเช่าเล็ก ๆ ในตัวเมืองแม่สอด เพราะอยากมีหน้าร้าน เราอยากให้ลูกค้ามาลองสินค้าได้ มาคุยกันได้ เราอยากเจอลูกค้า ลูกค้าจะไม่ซื้อก็ได้ แค่เขาเดินผ่านแล้วเห็นเสื้อผ้าเรา ได้ทักทายกัน มันเป็นเรื่องเล็ก ๆ ที่ดีทั้งเราและเขา อย่างน้อยก็มีคนอีก 1 คนที่รู้จักเสื้อผ้ากะเหรี่ยงของเราเพิ่ม”

ลูกค้าคนที่ 1 คนที่ 2 เริ่มเข้ามาเรื่อย ๆ ไปจนถึงหลักร้อย หลักพัน จากเพจที่แอปเปิ้ลสร้าง ตอนเธอเรียนจบ วันนี้เพจเป็นรูปเป็นร่างมากขึ้น และมีลูกค้าแวะเวียนมาอุดหนุนสินค้ามากมาย

กว่าที่ร้านเล็ก ๆ นี้จะก่อตัวขึ้น แอปเปิ้ลต้องฟันฝ่าหลายบททดสอบ ผ่านอุปสรรคในช่วงแรกของการตั้งตัว ผ่านคำสบประมาทจากคนบางคน ผ่านปัญหาการถูกเอาเปรียบค่าเช่าที่ แต่เพราะความฝันของเธอมีน้ำหนักมากพอ เธอจึงสู้ต่อพร้อมกับผู้คนที่เคียงข้างเธอเสมอมา ทำให้ Nakeeree มีวันนี้ได้

“โชคดีมากที่เรามีเพื่อนสนิท 2 คนที่ร่วมทุกข์ร่วมสุขกันมาตลอด ถ้าเราเริ่มใหม่คนเดียว วันนี้จะมี Nakeeree แบบนี้ไหมก็ไม่รู้” แอปเปิ้ลเปรยพร้อมแนะนำ Ni Ni Poe และ Hsa Eh Wah เพื่อนสนิทที่คบกันมาตั้งแต่สมัยเรียน อยู่เคียงข้างกันในทุกปัญหา เสมือนเป็นหนึ่งในสมาชิกครอบครัว

วิถีชีวิตกับผ้า

เสื้อผ้ากะเหรี่ยงที่เราคุ้นตาเป็นเสื้อที่มีช่องใส่แขน ลำตัว และศีรษะ ส่วนสีสันนั้นจี๊ดจ๊าดสุด ๆ อย่างสีแดงสด สีน้ำเงิน สีเหลือง สีแสด สีเขียว แต่คุณเชื่อไหมว่าโทนสีที่ว่านี้ไม่มีในเสื้อผ้าของ Nakeeree เลย เพราะแอปเปิ้ลเน้นสีเอิร์ทโทน เช่น สีน้ำตาลเปลือกไม้ สีชมพูกลีบบัว ซึ่งมาจากสีธรรมชาติ 

ส่วนลายบนเสื้อผ้ามักเป็นลายที่เห็นอยู่รอบตัว เช่น ใบไม้ ดอกไม้ ต้นข้าว ทุกลายล้วนเกี่ยวกับวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของชาวกะเหรี่ยงทั้งสิ้น อย่างลายดอกพิกุล ชาวบ้านนิยมนำดอกพิกุลมาร้อยเป็นเส้นประดับศีรษะในพิธีรำตง เป็นการแสดงพื้นบ้านของชาวกะเหรี่ยงที่เกี่ยวข้องกับศาสนาและสังคม

อีกหนึ่งความเชื่อทางวัฒนธรรมที่มีมาช้านานของชนเผ่ากะเหรี่ยงในพิธีแต่งงาน คือบ่าวสาวต้องจัดเตรียมพิธีแต่งงานด้วยตัวเอง ผู้หญิงต้องทอชุดแต่งงานเอง ส่วนฝ่ายชายต้องทำเครื่องจักสาน เครื่องเงิน เพื่อเตรียมมามอบให้ฝ่ายหญิง และชุดแต่งงานของทั้งคู่ต้องเป็นสีดำ จากความเชื่อที่สืบทอดกันมา

“คู่รักที่กำลังจะเข้าพิธีแต่งงานและแต่งงานแล้วต้องใส่สีดำ แม่ ๆ ก็จะทอเฉพาะผ้าสีดำ เพราะเขามีความเชื่อว่าสีดำเป็นสีที่เลอะยาก นั่นหมายความว่าสิ่งไม่ดีจะไม่เข้ามาเปรอะเปื้อนตัวเรา”

Nakeeree รับทำชุดแต่งงานด้วยเช่นกัน แต่เป็นชุดแต่งงานที่หลุดกรอบขนบประเพณี

ใช่ ไม่มีสีดำในชุดแต่งงาน เธอบอกว่า “สีสว่างมันสวยดี เข้ากับการเฉลิมฉลอง เราเลยดื้อว่าจะทำแบบนี้ จะเอาสีนี้” ความดื้อที่อยากให้เกิดการเปลี่ยนแปลงนั้นย่อมดี แอปเปิ้ลและเราเชื่ออย่างนั้น

ซึ่งความดื้อของหลานสาวก็เห็นผล สุดท้ายคุณยายก็เปิดใจลองทอชุดแต่งงานสีอื่นบ้าง

ชุดแต่งงานสีหวาน ๆ สไตล์ชาวกะเหรี่ยงจึงเกิดขึ้นตามความตั้งใจของหลานสาว

ภาพ : Nakeeree

นาคีรีกับผ้า

“เรากำลังจะแต่งงาน แอปเปิ้ลช่วยทำชุดแต่งงานให้เราหน่อยได้ไหม”

เพียงประโยคเดียวของเพื่อน เปลี่ยนวิถีของร้านแอปเปิ้ลได้เลย

จากเดิม Nakeeree ทำเพียงเสื้อผ้ากะเหรี่ยง แต่เมื่อเพื่อนเอ่ยปากขอให้ทำชุดแต่งงาน หลังจากนั้นก็มีออร์เดอร์ชุดแต่งงานเข้ามาชนิดไม่ขาดสาย รวมไปถึงเครื่องแต่งกายของเพื่อนเจ้าบ่าว-เจ้าสาวด้วย

“เรามีความสุขทุกครั้งเวลาได้ตัดชุดแต่งงาน ไม่ใช่เพราะขายชุดแล้วมีรายได้ แต่เรามีความสุขเพราะได้เป็นส่วนหนึ่งในวันสำคัญของลูกค้า เรารู้สึกขอบคุณลูกค้าทุกครั้งที่ไว้ใจ”

ถ้าถามถึงชุดแต่งงานที่แอปเปิ้ลชอบที่สุด ก็คงเป็นชุดไหนไปไม่ได้นอกจากชุดแต่งงานของเธอเอง วันที่รู้ตัวว่าจะเปลี่ยนสถานะเป็นเจ้าสาว สัญชาตญาณก็บอกให้เธอเลือกแบบชุดและทำขึ้นมาเอง

ในเวลาต่อมา ชุดแต่งงานของเธอก็กลายเป็นแบบที่ถูกใจของสาว ๆ หลายคนเลยล่ะ

แอปเปิ้ลเล่าด้วยน้ำเสียงแห่งความสุขว่า ชุดแต่งงานมีรายละเอียดมากทั้งลายและสี อย่างลายลูกเดือย ต้องปักลูกปัดทีละเม็ด หรือบางทีสีย้อมก็ไม่สม่ำเสมอเพราะเป็นสีธรรมชาติ ซึ่งเกิดได้จากหลายปัจจัยมาก เช่น ปริมาณน้ำ ฤดูที่พืชเติบโต อายุของพืชนั้น ๆ ซึ่งนี่แหละคือเสน่ห์ที่ได้จากธรรมชาติ

เติบโตไปกับผ้า

  ชีวิตประจำวันของพี่น้องชาวกะเหรี่ยงคือการทำเกษตร เวลาว่างจากการทำงานหลัก พวกเขามักใช้เวลาไปกับครอบครัวบ้าง พักผ่อนบ้าง บางทีก็มีช่วงว่างในฤดูที่ต้องรอเก็บเกี่ยวผลผลิต แต่เมื่อมีออร์เดอร์ผ้าของ Nakeeree เข้ามา ทำให้ช่างฝีมือในหมู่บ้านมีรายได้เพิ่มขึ้น เลี้ยงดูตนเองและครอบครัวได้

สำหรับแม่ ๆ ยาย ๆ ก็ได้ทดลองทอผ้าในแบบใหม่ ๆ ด้วย

“ยาย ๆ บางคนยังติดวิถีทอผ้าแบบเดิม เช่น ต้องสีสันชัดเจน แต่เราเอาแนวใหม่ ๆ สีใหม่ ๆ เข้าไปเสนอ บางคนก็ยังไม่รับ บางคนก็เปิดใจและสนุกไปกับเรา เราดีใจที่เห็นพวกเขามีความสุข” 

แอปเปิ้ลเล่าว่าแม่ ๆ ยาย ๆ ตื่นเต้นมากกับเทคนิคที่เธอนำเสนอ แถมการชักชวนท่านกลับมาทอผ้าและสร้างอาชีพยังทำให้ท่านเกิดความภาคภูมิใจในตัวเองและเห็นคุณค่าในงานฝีมือที่ทำอยู่ 

ซึ่งสิ่งเล็ก ๆ เหล่านี้เองกลับทำให้เธอมีกำลังใจทำงานในทุก ๆ วัน

“การทำ Nakeeree ขึ้นมาทำให้คนรู้จักเสื้อผ้ากะเหรี่ยงมากขึ้น และเราก็อยากให้เสื้อผ้าของเราได้รับการยอมรับ” นี่คือเป้าหมายแรกที่แอปเปิ้ลและ Nakeeree อยากทำให้สำเร็จ มากกว่าการรู้จักและได้รับการยอมรับ ยังได้บอกเล่าวิถีชีวิตและจิตวิญญาณของชาวกะเหรี่ยงผ่านเสื้อผ้า เส้นฝ้าย และสีสัน 

แอปเปิ้ลบอกด้วยน้ำเสียงหนักแน่นว่า Nakeeree ไม่หยุดอยู่แค่เสื้อผ้า เพราะกระเป๋าและเสื้อกะเหรี่ยงประยุกต์เป็นอีก 2 สิ่งที่เธอตั้งใจจะทำ เราเฝ้ารอและเอาใจช่วยให้ภารภิจนี้สำเร็จใจเร็ววัน

ทำความรู้จักและสนับสนุนนาคีรีได้ที่ Facebook : Nakeeree