Walk with The Cloud ในธีมกรุงเทพฯ ครั้งที่ 2 กลับมาแล้ว
หลังจากวิดีโอเรื่อง ‘คลังกลางพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ห้องสมุดประวัติศาสตร์สมบัติชาติ 200,000 ชิ้น’และบทความเรื่อง ‘คลังกลางพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ คลังเปิดเพื่อการศึกษา-ที่เก็บสมบัติชาติแสนรายการที่เข้าไปศึกษาได้’ ของ The Cloud เผยแพร่ออกไป มียอดรับชมทุกช่องทางรวมกันร่วมล้านวิว ความเห็นที่ผู้ชมส่วนใหญ่ฝากไว้ก็คือ อยากมีโอกาสได้เข้าไปเยี่ยมชม เรียนรู้ระบบการทำงานให้เห็นกับตาตัวเองสักครั้ง
ก็เลยเกิดกิจกรรม Walk with The Cloud : Bangkok Treasures เปิดกรุสมบัติชาตินับแสนรายการที่หลังบ้านพิพิธภัณฑ์ของกรมศิลปากร ในวันจันทร์ที่ 20 เมษายน พ.ศ. 2569 ตั้งแต่เช้ายันเย็น
จุดหมายปลายทางของเราคือ ‘คลังกลางพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ’ และ ‘ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการอนุรักษ์’ จังหวัดปทุมธานี 2 อาคารเพื่อนบ้านติดกันที่ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการ ‘เก็บ’ และ ‘รักษา’ โบราณวัตถุจากทั่วประเทศ
ทริปนี้จะกินเวลาตลอดวัน เริ่มตั้งต้นกันแต่เช้าที่คลังกลางพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ คลังเปิดเพื่อการศึกษา (Visible Storage) ที่ไม่ได้เปิดให้ชมแบบพิพิธภัณฑ์ทั่วไป มีบ้างที่เปิดให้นักวิชาการและบุคคลภายนอกมาศึกษาเรียนรู้ได้เป็นกรณี ส่วนพื้นที่ห้องคลังด้านในสงวนไว้สำหรับให้ภัณฑารักษ์ทำงานเบื้องหลัง เช่น การทำทะเบียนและศึกษาวิจัยโบราณวัตถุ เท่านั้น
การ ‘เก็บ’ ประวัติศาสตร์
เราจะพาไปฟังประวัติศาสตร์ว่าด้วยการเก็บรักษาโบราณวัตถุในประเทศไทย จากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ในพื้นที่วังหน้ามาสู่คลังกลางฯ แห่งนี้ เรื่อยไปจนถึงการจัดการคลังแบบสากลเหมือนกับหลายประเทศทั่วโลก พร้อมกับโอกาสพิเศษ เพราะชาวคลังกลางฯ นำโบราณวัตถุในพิธีกรรมแห่งความตายที่เกี่ยวพันกับราชสำนักมาจากสถานที่สำคัญทั่วกรุงเทพฯ จำนวน 9 ชิ้น ออกจากห้องคลังมาให้เห็นกันอย่างใกล้ชิด
จากนั้นทางเจ้าบ้านยังยินดีพาเดินทัวร์ไปตามห้องคลังต่าง ๆ ที่แบ่งย่อยตามประเภทวัสดุ ซึ่งควบคุมสภาพแวดล้อมตามหลักการอนุรักษ์สากล ไล่ตั้งแต่คลังอนินทรียวัตถุ ทั้งห้องหินและปูนปั้น ห้องดินเผาและแก้ว และห้องโลหะ ไปจนถึงคลังอินทรียวัตถุ
การ ‘รักษา’ ประวัติศาสตร์
ครึ่งวันหลังจะพาไปดูฝั่ง ‘รักษา’ เพื่อไขข้อสงสัยว่า หากโบราณวัตถุบุบสลาย เริ่มถูกสภาพแวดล้อมทำลาย มีวิธีการไหนที่คงสภาพให้อยู่ยาวนาน และพร้อมจะออกไปจัดแสดงให้ความรู้ในที่สาธารณะ
ที่นี่เราจะได้เห็นเบื้องหลังการอนุรักษ์โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และโบราณสถาน งานที่ไม่ได้อาศัยเพียงความรู้ทางด้านประวัติศาสตร์-โบราณคดี แต่ต้องผสานเข้ากับวิธีการขั้วตรงข้ามกันอย่างวิทยาศาสตร์ ที่เข้ามามีบทบาทอย่างมากในงานอนุรักษ์สมัยใหม่
วิทยากรจะพาเคาะประตูแต่ละห้องแล็บ ฟังวิธีอนุรักษ์ของแต่ละวัสดุ การวิเคราะห์หาสาเหตุของการเสื่อมสภาพ ตลอดกิจกรรมจะได้เห็นโบราณวัตถุ-ศิลปวัตถุจริงในระหว่างการอนุรักษ์ เช่น การต่อภาชนะดินเผาสมัยก่อนประวัติศาสตร์ การซ่อมจิตรกรรมบนลับแลสมัยรัตนโกสินทร์ และการใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ในการตรวจพิสูจน์ภาพเขียน พร้อมกับกลเม็ดเคล็ดลับการดูแลของเก่าจากวัสดุต่าง ๆ ที่อาจนำมาปรับใช้กับของไม่เก่าภายในบ้านของเราได้
อีกไฮไลต์คือการไปเยือนพื้นที่สำหรับอนุรักษ์ขนาดใหญ่ที่ไม่แพ้ชาติใดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ‘อาคารอนุรักษ์โบราณวัตถุประเภทชุ่มน้ำ’ เพื่อใช้ดูแลโบราณวัตถุที่นำขึ้นมาจากน้ำทั้งน้ำจืดและน้ำเค็ม ซึ่งต้องใช้กระบวนการพิเศษในการดูแลที่ต่างจากสิ่งของแห้ง
ผู้ร่วมทริปจะได้ดูการอนุรักษ์โบราณวัตถุประเภทชุ่มน้ำที่ได้มาจากพื้นที่ศึกษาทางโบราณคดีสำคัญในประเทศไทย 4 แห่ง ได้แก่ แหล่งเรือจมเกาะคราม จังหวัดชลบุรี แหล่งเรือโบราณเพชรบุรีเบรเมน จังหวัดชลบุรี แหล่งเรือโบราณพนมสุรินทร์ จังหวัดสมุทรสาคร และที่เพิ่งพบล่าสุดอย่างโครงการก่อสร้างสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินสายสีส้ม กรุงเทพฯ
นี่คือโอกาสพิเศษอย่างยิ่งที่จะได้มาเดินในสถานที่ที่น้อยคนจะได้เข้า ได้เห็นสิ่งของหลายชิ้นที่ไม่เคยนำออกไปจัดแสดงที่ไหน ได้ฟังหลายเรื่องราวจากปากภัณฑารักษ์และนักอนุรักษ์ ผู้ทำงานกับวัตถุสิ่งของที่มีอายุมากกว่าพวกเขานับร้อยนับพันปี
วิทยากร
– คุณนิตยา กนกมงคล ผู้อำนวยการสำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ
– คุณกัญณศมนต์ ภู่ธรรม ภัณฑารักษ์ชำนาญการพิเศษ ผู้อำนวยการกลุ่มทะเบียน คลังพิพิธภัณฑ์และสารสนเทศ สำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ
– คุณโสภิต ปัญญาขัน ผู้อำนวยการกลุ่มวิทยาศาสตร์เพื่อการอนุรักษ์ สำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ
โบราณวัตถุ-ศิลปวัตถุที่จะได้เห็นผ่านตาระหว่างทริป
– เครื่องพิมพ์ดีดยี่ห้อ Smith Premier ที่มีแป้นพิมพ์ภาษาไทยรุ่นแรกของสยาม
– ตราแผ่นดินเก่าที่เคยติดบนห้างฝรั่งสมัยรัชกาลที่ 5
– ชิ้นส่วนประดับสะพานเฉลิมหล้า 56 หรือสะพานหัวช้าง
– เสาชิงช้าเก่าสมัยรัชกาลที่ 6
– พระโกศจันทน์และพระหีบจันทน์คราวงานพระเมรุรัชกาลที่ 9
– โบราณวัตถุอายุนับพันปีที่พบจากแหล่งเรือโบราณพนมสุรินทร์
– และอีกมากมายและหลากหลายเกินกว่าคุณจะคาดเดา
คุณสมบัติของผู้เข้าร่วม
– สนใจใคร่รู้ประวัติศาสตร์ โบราณคดี โลกของพิพิธภัณฑ์ และงานอนุรักษ์
– พร้อมเคารพกฎกติกาและมารยาทในการเข้าพื้นที่
– อยู่ห่างจากโทรศัพท์มือถือในช่วงครึ่งวันเช้าได้ (เพราะเราจะพาเข้าไปในพื้นที่ห้ามถ่ายรูปเด็ดขาด ต้องเก็บโทรศัพท์มือถือและกล้องถ่ายรูปไว้ในล็อกเกอร์)
– ห้ามถ่ายรูปในห้องที่ทำงานอนุรักษ์โบราณวัตถุ และห้ามถ่ายรูปในอีกหลายจุด
การเดินทาง
ผู้เข้าร่วมเลือกการเดินทางได้
1. เดินทางด้วยตัวเอง ไปพบกันที่หน้าคลังกลางพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จังหวัดปทุมธานี เวลา 08.30 น. (แผนที่) จอดรถด้านหลังอาคาร พบกันด้านหน้าอาคาร
2. ใช้บริการรถตู้รับส่งจากสถานีรถไฟฟ้า MRT ลาดพร้าว ในเวลา 07.00 น. (มีค่าใช้จ่ายเพิ่มคนละ 400 บาท)
