ในวันที่เราติดต่อกันง่ายเพียงปลายนิ้วแม้จะอยู่คนละซีกโลก แต่มนุษย์ยังคงโหยหาการพบเจอกันต่อหน้า การสบตาและได้ยินเสียงโดยไม่ผ่านตัวกลางอื่นใด กระทั่งการเล่นสนุกอย่างไม่จำกัดช่วงวัย เราจึงเชียร์สุดใจเมื่อได้ยินเรื่องราวของ ‘ปฐมเพลย์กราวด์’ (Pathom Playground) กลุ่มที่รวมตัวกันจัดกิจกรรมเชื่อมคนทุกวัยในนครปฐมผ่านศิลปะและการเล่นสนุกเดือนละครั้ง
บางเดือนเราจึงเห็นภาพนักเรียนนั่งล้อมวงปั้นดินร้อยลูกปัดเพลิน ๆ กับคุณครูและผู้อำนวยการโรงเรียน บางเดือนเราจะเห็นแววตาเป็นประกายของคุณยายที่ได้ออกจากบ้านมาฝึกปักผ้ารวมกับกลุ่มหนุ่มสาวและเด็กตัวจิ๋ว บางคนติดใจถึงขั้นจูงมือคนที่บ้านออกมาทำกิจกรรมร่วมกันในครั้งถัดไป บ้างก็พบเพื่อนใหม่ บ้างก็ได้โอกาสต่อยอดอาชีพของตนเอง
แม้แนวคิดของปฐมเพลย์กราวด์คือการชวนคนมา ‘เล่น’ แต่พวกเขาไม่ได้มาเล่น ๆ เพราะเชื่อว่าสิ่งที่กำลังทำอยู่สร้างเมืองที่ดีขึ้นได้ และผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจากกิจกรรมแต่ละครั้งคงเป็นเครื่องยืนยันแล้วว่าพวกเขาเดินมาถูกทิศทาง
แต่การเล่นแบบไหนจะสร้างความเปลี่ยนแปลงได้ อะไรทำให้พวกเขาลุกขึ้นมาทำสิ่งนี้ เราต่อสายไปพูดคุยกับ 5 ตัวแทนกลุ่มที่จะเฉลยให้ฟังอย่างละเอียดต่อไป
#01
รวมตัว
ตัวแทนสมาชิกปฐมเพลย์กราวด์ที่แวะมาพูดคุยกับเรา ได้แก่ จูน-อรวรรณ แสงแก้ว จาก Joon studio ที่ถนัดเรื่องเซรามิกและงานศิลปะ อู๋-ปณวรรธน์ กิจประเสริฐการ จากแบรนด์เฟอร์นิเจอร์จักสาน PISAMAI ที่ถนัดด้านการตลาดและโซเชียลมีเดีย เพิ่มทอง-พูนกาญจนา มงคลอัครา ผู้ถนัดด้านกราฟิกดีไซน์ มายด์-ฐิติวรลดา เตียวตระกูล จาก mindlada ที่ถนัดเรื่องสิ่งแวดล้อมและการรีไซเคิลเพื่อเพิ่มมูลค่า (Upcycling) นุช-ดวงกมล ทองมั่ง ที่เชี่ยวชาญด้านนโยบายและเครือข่ายจากประสบการณ์การทำงานกับสหประชาชาติและองค์กรระดับประเทศหลายแห่ง
แม้บางคนไม่ได้เป็นชาวนครปฐมโดยตรง แต่มีโอกาสได้มาเรียน มาทำงานในจังหวัดนี้จนรู้สึกผูกพันและพบปัญหาเดียวกัน คือนครปฐมขาดการเชื่อมโยงผู้คนเข้าด้วยกัน ขาดพื้นที่ให้ทำกิจกรรมร่วมกัน โดยเฉพาะงานสร้างสรรค์ พวกเขาจึงรวมตัวกันสร้าง ‘ปฐมเพลย์กราวด์’ ขึ้นมาพร้อมแนวคิด ‘เล่นสร้างเมือง’ คือใช้กิจกรรมด้านศิลปะเป็นสื่อกลางชวนทุกคนมาพบปะกัน โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนส่งเสริมศิลปะร่วมสมัย สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย กระทรวงวัฒนธรรม
“เราพยายามใช้คําว่า เล่น เพราะเป็นกิจกรรมสร้างการมีส่วนร่วมที่ง่ายและสนุก เราอยากให้ลองมาเล่น มารู้จักกันดูก่อน เหมือนที่พวกเราได้มารู้จักกัน เชื่อว่าเดี๋ยววันหนึ่งจะค่อย ๆ ไปเจอแนวทางที่ใช่สําหรับนครปฐม”
การเล่นในที่นี้มีทั้งการอ่านนิทาน ปักผ้า ปั้นดิน แกะสลักยางลบ เพนต์กระเบื้อง Upcycling พลาสติก ไปจนถึงเปิดตลาดเล็ก ๆ ให้เด็ก ๆ มาฝึกขายของ โดยสถานที่จะผัดเปลี่ยนเวียนไปตามจุดต่าง ๆ ในนครปฐม โดยช่วงแรกทีมงานปฐมเพลย์กราวด์เป็นทั้งเบื้องหน้าและเบื้องหลัง กิจกรรมส่วนใหญ่จึงอิงจากความถนัดของสมาชิกในกลุ่ม อย่างงาน Upcycling Plastic ที่มายด์พาทุกคนทำเวิร์กช็อป หรืองานแรกที่มีฐานกิจกรรมปั้นดินท้องถิ่นและร้อยลูกปัดทวารวดีก็มาจากความถนัดเรื่องการปั้นดินของจูน
“สิ่งหนึ่งที่ได้เห็นคือคนนครปฐมไม่ค่อยได้ทำอะไรแบบนี้ แม้แต่ ผอ. ยังลงไปนั่งปั้นดินกับเด็ก ๆ หมดเวลาแล้วทุกคนก็ยังไม่เลิกทำ เราว่ามันเป็นภาพที่น่ารักมาก”
นอกจากผู้เข้าร่วมงาน ทางฝั่งคนจัดงานเองก็ได้พันธมิตรใหม่ ๆ เพิ่มขึ้นมา อย่างการร้อยลูกปัดทวารวดี พวกเขาพบว่ามหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐมมีฐานข้อมูลเรื่องนี้แน่นปึ้ก แถมยังมีโอกาสร่วมงานกันในเวลาต่อมา ทั้งยังมีบางหน่วยงานติดต่อมาชวนปฐมเพลย์กราวด์ไปร่วมแสดงความคิดเห็น เพราะอยากฟังเสียงของตัวแทนคนรุ่นใหม่
สิ่งเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า เมืองนครปฐมมีทรัพยากรหลายอย่างที่ดีพร้อม มีกลุ่มคนที่อยากเปลี่ยนแปลงมากมาย แต่ยังขาดการเชื่อมโยงอย่างที่พวกเขารู้สึกมาตลอด
บทบาทของปฐมเพลย์กราวด์จึงไม่ใช่เพียงสนามเด็กเล่น แต่เป็นเหมือนคนกลางเชื่อมโยงทุกอย่างเข้าด้วยกันอย่างเป็นมิตรและเป็นธรรมชาติ
“คุณยายคนหนึ่งมาตั้งแต่กิจกรรมปักผ้าจนถึงแกะยางลบ เขาติดใจมากจนพาลูกสาวอีก 2 คนมาด้วย คุณยายบอกว่าชอบกิจกรรมนี้มาก เพราะได้ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ การปล่อยเวลาผ่านไปเฉย ๆ ทําให้รู้สึกเหงา แต่พอเอาเวลานั้นมาเรียนรู้ทักษะงานฝีมือเล็ก ๆ ทำให้มีความรู้เพิ่มเติมไปสอนต่อ หรือกลับไปมีปฏิสัมพันธ์กับลูกหลานได้ ถ้ามีอีก คุณยายก็อยากจะมาอีกเรื่อย ๆ เลย”
#02
ลงตัว
หนึ่งในกิจกรรมที่พวกเขาภูมิใจนำเสนอ คือ ‘พิมพ์ เมือง ฉัน’ เวิร์กช็อปแกะสลักยางลบในบรรยากาศสุดร่มรื่น ณ Little Tree Grocery แต่คราวนี้พวกเขามีศิลปินจาก ‘มาดินสตูดิโอ’ (Madin studio) มาช่วยสอนแกะสลักยางลบเป็นตราประทับสุดเก๋
ความน่ารักของกิจกรรมนี้คือโจทย์ของการแกะสลักยางลบ ชิ้นแรกให้แกะภาพสิ่งที่ชอบตามใจ แล้วนำกลับบ้านได้ ส่วนชิ้นที่ 2 ให้แกะภาพที่นึกถึงนครปฐม แล้วทีมงานจะขอเก็บไว้ใช้เป็นอุปกรณ์การเล่นในงานถัดไป ซึ่งช่วยสร้างความรู้สึกมีส่วนร่วมกับเมืองและกิจกรรมอื่น ๆ ที่จะตามมา
“พอให้เขานึกถึงนครปฐม ทุกคนนึกเร็วมาก แกะเร็วมาก บางคนทำเป็นรูปหมู บางคนเป็นส้มโอ บางคนนึกถึงหอภาพยนตร์ที่ศาลายา เหมือนแต่ละคนมีความรัก ความประทับใจในจังหวัดกันอยู่แล้ว” จูนเอ่ยด้วยรอยยิ้ม
หลังจบกิจกรรม นอกจากบรรยากาศคึกคักในงานแล้ว บนโซเชียลมีเดียของปฐมเพลย์กราวด์ก็คึกคักไม่แพ้กัน แม้แต่ศิลปินที่สอนแกะยางลบก็เริ่มเป็นที่รู้จักของกลุ่มคนใหม่ ๆ จนมีมูลนิธิของโรงพยาบาลแห่งหนึ่งติตต่อให้ไปร่วมงานกันในเวลาต่อมา
ส่วนทีมงานเองก็ได้เรียนรู้การทำงานร่วมกับศิลปิน กับสถานที่ใหม่ ๆ และแบ่งงานกันอย่างลงตัวมากขึ้น ถึงขั้นที่ว่าแค่มองตาก็รู้ว่าแต่ละคนถนัดเรื่องไหน อยากอาสาทำหน้าที่อะไรโดยอัตโนมัติ
นอกจากกิจกรรมออฟไลน์ ในช่วงหน้าฝนที่มาพบปะกันได้ยาก อู๋ที่ชอบถ่ายภาพเป็นทุนเดิมจึงเสนอกิจกรรมออนไลน์ ชวนทุกคนมาถ่ายภาพนครปฐม ทั้งคน สัตว์ สถานที่ แชร์ลงบนโซเชียลมีเดีย โดยภาพที่ได้รับคัดเลือกจะได้จัดแสดงเป็นนิทรรศการเล็ก ๆ ในงานครั้งถัดไป บางภาพนำไปจัดแสดงที่ร้านอาหารหรือคาเฟ่พันธมิตรของปฐมเพลย์กราวด์ เพื่อเชื่อมสัมพันธ์ระหว่างเจ้าของผลงานกับร้านรวงต่าง ๆ แถมบางภาพยังพาไปสำรวจสถานที่ใหม่ ๆ ที่แม้แต่ทางทีมงานเองก็ไม่เคยรู้จักมาก่อน
ในช่วงระยะเวลาไม่ถึง 1 ปี จากคอมมูนิตี้เล็ก ๆ ที่มีไม่ถึง 10 คน ค่อย ๆ ขยับขยายออกไปทั่วเมืองอย่างไม่จำกัดช่วงวัย อาชีพ หรือแม้กระทั่งความสนใจ แถมยังได้ทำงานร่วมกับผู้คนหลายกลุ่ม หลายหน่วยงาน กลายเป็นโจทย์ให้เพิ่มทองผู้รับหน้าที่กราฟิกดีไซเนอร์ต้องคิดละเอียดไปจนถึงการออกแบบโลโก้ให้ดูกลางที่สุด ไม่ฉูดฉาดเกินไป ไม่ทางการเกินไป ดูทันสมัยแต่ยังให้กลิ่นอายมนต์ขลังของนครปฐม
แม้ทั้งหมดนี้จะไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ทุกคนต่างมีไฟอยากทำให้สำเร็จ เพราะการเป็นพื้นที่ของทุกคนคือหมุดหมายที่พวกเขาอยากไปให้ถึง
#03
ปรับตัว
ณ วันนี้ปฐมเพลย์กราวด์กลายเป็นคอมมูนิตี้สุดคึกคักที่ลากเส้นต่อจุดหลายจุดในเมืองเข้าด้วยกัน แต่นั่นเป็นเพียงการเริ่มต้นเล็ก ๆ สำหรับพวกเขา
เพราะก้าวถัดไปคือการมองในภาพใหญ่ว่าจะทำอย่างไรให้มีกลุ่มคนรุ่นใหม่ ๆ มาสานต่อโครงการนี้ในระยะยาว และจะทำอย่างไรให้มีโมเดลอยู่ที่ได้ด้วยตัวเองมากขึ้น นอกเหนือไปจากการขอทุนสนับสนุน
พวกเขาไม่ได้วางแผนอย่างเดียว แต่เริ่มส่งตัวแทนทีมไปเก็บเกี่ยวความรู้เพื่อนำกลับมาพัฒนาต่อ เช่น การเข้าร่วม Roots Incubation Program โครงการบ่มเพาะผู้ประกอบการที่อยากกลับไปพัฒนาบ้านเกิดด้วยโมเดลธุรกิจเพื่อสังคม (Social Entreprise)
เหตุที่ต้องมองไกลเช่นนี้ เพราะปฐมเพลย์กราวด์มีความหมายมากกว่าการเล่นสนุกร่วมกัน แต่เป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงอีกหลายสิ่ง
“ผมเองที่ในฐานะที่กลับมาช่วยธุรกิจที่บ้าน ปีแรกที่ผ่านไปอย่างยากลำบากพอสมควร เพราะเรากลับมาแล้วไม่ค่อยรู้จักใคร พออยากปรึกษาเรื่องนี้ก็ไม่รู้จะคุยกับใครดี พอได้มาเจอพี่จูน พี่มายด์ พี่นุช แล้วก็คนอื่น ๆ ในปฐมเพลย์กราวด์ทําให้เรารู้สึกว่าที่นี่เป็นบ้านหลังที่ 2” อู๋เล่าจากประสบการณ์ตรง
“หรือถ้ามองไกลนิด เพื่อนที่ทำงานประจำแล้วอยากกลับบ้านมาทำธุรกิจของตัวเอง เวลาเขามาปรึกษาผมว่ากลับบ้านมาทำอะไรดี สมัยก่อนไม่รู้จะตอบยังไง พอทำโครงการนี้ไปสักพัก เราเริ่มเห็นโอกาสเยอะขึ้นว่านครปฐมยังมีพื้นที่สําหรับงานสร้างสรรค์ ยังมีอีกหลายโอกาสให้ได้ลองทำ”
ส่วนนุชเสริมว่า สิ่งที่เป็นทั้งแรงผลักดันและความท้าทายในเวลาเดียวกัน คือการสร้างพื้นที่สาธารณะ (Public Space) ในนครปฐมให้มากขึ้น ซึ่งไม่ใช่เพียงสวนสาธารณะหรือสถานที่ที่เปิดให้ทุกคนเข้าไปได้ แต่เป็นพื้นที่ที่เปิดโอกาสผู้คนได้มาพบปะ แลกเปลี่ยน และมีส่วนร่วมทำกิจกรรมสร้างสรรค์บางอย่าง เพื่อให้เมืองเมืองหนึ่งดีขึ้น
และอีกเป้าหมายปลายทางสำคัญที่สมาชิกในทีมเห็นตรงกัน คือการขยับขยายไปถึงขั้นที่เป็นโมเดลให้จังหวัดอื่น ๆ นำไปปรับใช้กับพื้นที่ของตนเองได้ หรือหากในอนาคตมีใครอยากร่วมกันสร้าง ‘สนามเด็กเล่น’ แห่งใหม่ที่ไปไกลกว่าจังหวัดนครปฐม ชาวปฐมเพลย์กราวด์ก็ยินดีที่จะร่วมมือและสนับสนุนกันอย่างเต็มกำลัง
Instagram : pathom.playground
