Recycoex (รีไซโคเอ็กซ์) คือแพลตฟอร์มรับซื้อ-ขายขยะที่ได้แรงบันดาลใจจากแพลตฟอร์มให้บริการสั่งอาหาร รับส่ง และซื้อของ สมภพ มาจิสวาลา ที่เป็นคนสร้างแพลตฟอร์มนี้ ได้ไปคุยกับไรเดอร์คนหนึ่งถึงระบบการทำงาน ก่อนจะนำข้อมูลมาต่อยอดทำ Recycoex พื้นที่สำหรับคนที่เห็นคุณค่าของขยะ มาแลกเปลี่ยนซื้อขายด้วยกัน

Recycoex อาจไม่ใช่แพลตฟอร์มที่ให้บริการจัดการขยะเจ้าแรก ๆ นั่นทำให้สมภพมีโอกาสสำรวจตลาดให้บริการแยกขยะจนพบว่า ส่วนใหญ่ให้ของตอบแทนเป็นคะแนนสะสมเพื่อไปแลกเป็นส่วนลดซื้อของ ใช้บริการ หรือไปแลกเป็นสิ่งของอื่น ๆ สมภพเลยกำหนดของแลกเปลี่ยนของ Recycoex เป็น ‘เงิน’ เพราะเขาคิดว่าเป็นของที่คนใช้ได้ทันที และอาจจูงใจให้คนสนใจแยกขยะมากขึ้น

เพื่อให้รู้จัก Recycoex มากขึ้น และมีตัวช่วยในการแยกขยะเพิ่มขึ้น เราพาตัวเองมาโชว์รูม maxisWOOD ธุรกิจจำหน่ายวัสดุตกแต่งบ้าน-อาคารที่ทำมาจากขยะและเศษไม้เหลือใช้ในอุตสาหกรรม นี่เป็นธุรกิจหลักที่สมภพทำ และเป็นเหตุผลสำคัญของการต่อยอดมาสู่ Recycoex

ก่อนจะเริ่มต้นพูดคุยกันยาว ๆ สมภพชี้ให้เราดูบล็อกปูถนนด้านหน้าออฟฟิศ เขาบอกว่ามันทำมาจากกล่องนมโรงเรียน เราพิจารณาบล็อกแต่ละก้อนก็พบว่าแทบไม่แตกต่างจากบล็อกปูถนนทั่วไป เขาจึงชี้ให้เห็นว่ามีความต่างอยู่เล็กน้อย นั่นคือบล็อกปูถนนเหล่านี้แทบจะไม่มีตะไคร่ขึ้น ไม่ว่าผ่านร้อนผ่านหนาว มันก็จะยังคงดูใหม่และปลอดภัย นี่คงเป็นความพิเศษของสิ่งที่เรียกว่ารีไซเคิล

ในออฟฟิศยังมีของอื่น ๆ และเรื่องราวอีกมากมายที่สมภพพร้อมโชว์ให้เราดูเพื่อบอกว่า ‘บนโลกนี้ไม่มีขยะ’ แต่มีวิธีจัดการที่จะทำให้กลายเป็นของอายุยืน และขยะเปลี่ยนแปลงเป็นสิ่งต่าง ๆ ได้อีกมาก

Recycoex

พื้นเพของสมภพเป็นสถาปนิก เขาคลุกคลีอยู่ในวงการสร้างบ้านมาหลายสิบปีจนรู้จุดร่วมของลูกค้าส่วนใหญ่ในการสร้างบ้านหรือสร้างสถานที่ต่าง ๆ ว่าพวกเขานิยมวัสดุประเภท ‘ไม้’

“อาจเรียกว่าทั้งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ก็ได้ พวกเราคุ้นชินกับการเอาไม้มาทำที่พักอาศัย”

ไม้จึงเป็นวัสดุที่คนจำนวนมากต้องการ ซึ่งต้องแลกมาด้วยพื้นที่สีเขียวที่ค่อย ๆ ลดลงไป สมภพที่มองเห็นสถานการณ์นี้รู้สึกว่าควรต้องลดการใช้ไม้จริงแล้วหาวัสดุทดแทน เพื่อลดการสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม บวกกับเขาเห็นปริมาณขยะจากการก่อสร้างบ้านที่มากขึ้นเรื่อย ๆ จนเขาเกิดความรู้สึกว่าอยากเป็นคนที่แก้ไขมากกว่าสร้างผลกระทบ

โชคดีที่เมื่อ 5 – 6 ปีที่แล้วมีหลายคนที่คิดตรงกันกับสมภพ จึงเกิดนวัตกรรมกำจัด-แปรรูปขยะมากมาย หนึ่งในนั้นคือการรีไซเคิล เอาขยะมาผลิตเป็นสิ่งใหม่ สมภพเจอโรงงานที่รับผลิตวัสดุที่เขาขายโดยใช้วิธีรีไซเคิลจากขยะ เขาตัดสินใจมาใช้บริการโรงงานแห่งนี้ พร้อมปรับเปลี่ยนเป็นธุรกิจจำหน่ายวัสดุตกแต่งบ้าน-อาคารที่รีไซเคิลจากเศษไม้และขยะ

สมภพเดินไปหยิบไม้ชิ้นหนึ่งที่เขาวางขายอยู่ในโชว์รูม ภายนอกดูเหมือนแผ่นไม้สีน้ำตาลทั่วไป แต่ 90 เปอร์เซ็นต์ของไม้ชิ้นนี้ทำมาจากขยะ มีเพียงด้านนอกที่ใช้วัสดุใหม่ครอบไว้ให้ดูใกล้เคียงไม้จริง นี่ก็ถือเป็นทางออกใหม่ในการลดขยะ

เมื่อก้าวเข้ามาอยู่ในวงการขยะเต็มตัว สมภพก็ค้นพบความจริงอย่างหนึ่ง คือขยะเป็นเหมือนทองคำที่ใคร ๆ ก็อยากแย่งชิง

“ผมเจอคนที่ตามหาขยะเยอะมากนะ มีคนมาถามตลอดว่าใครมีขยะขายบ้าง ผมเลยมานั่งคิดว่าปัญหาขยะจริง ๆ อยู่ที่ต้นทาง แต่ไปไม่ถึงปลายทาง ฝั่งผู้บริโภคทั่วไปหลายคนตระหนักถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมและอยากเริ่มต้นแก้ไขด้วยการจัดการขยะ แต่เขาไม่รู้วิธี ไม่รู้ว่ามีคนที่ต้องการสิ่งนี้ นั่นแปลว่ายังขาดจุดเชื่อมโยงคน 2 กลุ่มนี้” สมภพกลับมาคิดต่อ จนได้ไอเดียว่าเขาจะเป็นคนสร้างสะพานเชื่อมคน 2 ฝั่งไว้ด้วยกัน ซึ่งสะพานนั้นมีชื่อเรียกว่า ‘Recycoex’

“ที่มาของชื่อ Recycoex มาจากคำว่า Recycle และ Coextrusion (หนึ่งในกระบวนการผลิตไม้สังเคราะห์) เป็นวิธีผลิตวัสดุที่เราขายอยู่แล้ว ผมเลยนำ 2 คำนี้มารวมกัน ได้เป็นคำว่า ‘Recycoex’ สื่อถึงการรีไซเคิลเพื่อสร้างสิ่งใหม่”

เราสังเกตว่ามีประโยคห้อยท้ายชื่อด้วย คือ From Waste to WOW (แปลงของเหลือทิ้งให้น่าทึ่ง) สมภพอธิบายว่า ยุคแรก ๆ ของการรีไซเคิล ของที่ได้มักไม่สวยงาม ไม่ดึงดูดให้คนอยากใช้ หรือรู้สึกว่าวิธีรีไซเคิลน่าสนใจ เขาเลยตั้งใจจะทำให้ของที่ได้จากการรีไซเคิลน่าดึงดูด จนคนเห็นคุณค่าของการต่อยอดขยะ ซึ่งเขาทำสำเร็จแล้วผ่านการผลิตวัสดุตกแต่งบ้าน-อาคาร

ซาเล้งรับซื้อขยะออนไลน์

อย่างที่เราเล่าไปช่วงต้นว่า สมภพได้ไอเดียทำแพลตฟอร์มรับซื้อ-ขายขยะมาจากการคุยกับพี่ ๆ ไรเดอร์ถึงวิธีสมัคร การหาลูกค้า การจ่ายค่าตอบแทน เขามองว่าแพลตฟอร์มดิลิเวอรีในท้องตลาดช่วยให้คนใช้ชีวิตง่ายขึ้น ไม่ว่าจะกินข้าว เดินทาง หรือซื้อของ จึงมองเห็นโอกาสว่าระบบในลักษะใกล้เคียงกันก็น่าจะทำให้การจัดการขยะง่ายขึ้นได้

Recycoex แบ่งผู้ใช้งานเป็น 2 กลุ่ม คือคนขายและคนรับซื้อขยะ ซึ่งฝั่งคนรับซื้อตอนนี้ยังมีสมภพคนเดียว แต่ในอนาคตเขาอยากขยายให้มีคนหรือหน่วยงานอื่น ๆ มาร่วมรับซื้อด้วย

ถ้าคุณผู้อ่านลองโหลด Recycoex มาใช้แล้วสมัครสมาชิกให้เรียบร้อย เมื่อเข้าสู่ระบบคุณจะพบว่ามันคล้ายกับแอปพลิเคชันที่เราคุ้นเคยในการใช้สั่งอาหารหรือเรียกรถ ต่างกันที่ Recycoex มี 2 ตัวเลือก คือขายหรือบริจาคขยะ จากนั้นระบบจะแสดงรายชื่อประเภทขยะที่รับซื้อ มีด้วยกัน 14 ประเภท แบ่งเป็นขยะจากครัวเรือนและขยะจากการก่อสร้าง และแต่ละประเภทจะมีราคารับซื้อระบุไว้ เช่น โฟมราคารับซื้ออยู่ที่ 2.50 บาทต่อกิโลกรัม กระดาษลัง กล่องพัสดุ ราคารับซื้ออยู่ที่ 2 บาทต่อกิโลกรัม หรือขวดน้ำดื่ม PET ราคารับซื้ออยู่ที่ 5 บาทต่อกิโลกรัม

เมื่อเลือกประเภทขยะที่จะขายได้แล้ว ให้กรอกจำนวนที่ต้องการขายโดยนับเป็นถุง ถ้าจำนวนไม่มากถึงขั้นเต็มหลังรถกระบะ ระบบจะแนะนำให้เอาไปส่งตามจุดต่าง ๆ ที่กำหนดไว้ โดยคำนวณจุดที่เหมาะสมให้จากที่อยู่ซึ่งเรากรอกไว้ตอนสมัครสมาชิก แต่ถ้ามีปริมาณมากเท่าคันรถกระบะ ระบบจะปรากฏช่องแชตให้คุณส่งข้อความนัดหมายกับคนที่จะเข้ามารับขยะต่อไป

เมื่อทีมงานได้รับขยะมาเรียบร้อยแล้ว จะปรากฏจำนวนเงินที่คุณได้เป็นเงินสะสมในบัญชีผู้ใช้ ถ้าอยากถอนก็ทำได้เลย โดยเงินจะโอนเข้าบัญชีภายใน 24 ชั่วโมง เป็นอันเสร็จสิ้นภารกิจ

“ผมว่าเงินไม่ใช่แรงจูงใจให้คนเอาขยะมาแลกหรอก” สมภพบอกเรา แม้ว่าการเปลี่ยนขยะให้เป็นเงินได้จะทำให้ Recycoex แตกต่างจากแพลตฟอร์มจัดการขยะเจ้าอื่น ๆ แต่หลังจากทำระบบไปได้สักพัก เขาก็พบว่าคนที่เลือกใช้ Recycoex ให้ความสำคัญกับการจัดการขยะให้เกิดประโยชน์สูงสุดอยู่แล้ว

ส่วนปลายทางที่ Recycoex จะนำขยะไปจัดการต่อนั้น ถ้าเป็นประเภท HDPE (High Density Polyethylene) หรือขยะพลาสติกแข็ง เช่น ขวดนมพาสเจอร์ไรซ์ ขวดยาสระผม ถังน้ำมันเครื่อง ฯลฯ จะส่งไปหลอมเป็นเม็ดพลาสติกแล้วส่งต่อไปยังโรงงานผลิตวัสดุไม้ ส่วนขยะประเภทอื่น ๆ ก็จะหาคนที่ต้องรับซื้อไป เพื่อนำรายได้มาหมุนเวียนใน Recycoex ซึ่งใช้เงินทุนจำนวนมาก สมภพบอกว่าเงินที่ได้อาจเพียงพอแค่ให้แพลตฟอร์มดำเนินการต่อไปได้ ไม่ถึงขั้นเป็นกำไร และนี่ถือเป็นอุปสรรค์ใหญ่ของการทำธุรกิจแยกขยะในบ้านเรา

เขามองว่าปัญหาขยะแก้ไขไม่ได้ด้วยฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง และควรจะดึงผู้ประกอบการที่มีส่วนในการสร้างขยะมาร่วมแก้ปัญหานี้ เหมือนกับบางประเทศที่มีกฎว่า หากอุตสาหกรรมไหนผลิตขยะมาก ก็ต้องให้การสนับสนุนองค์กรที่ทำเรื่องการจัดการขยะ

ทำไมคุณถึงพยายามทำสิ่งนี้ – เราอยากรู้เหตุผลที่ทำให้คนคนหนึ่งใช้ทั้งพลังกายใจและเงินไปกับธุรกิจที่อาจไม่ได้สร้างกำไรเป็นตัวเงิน

เขาคิดว่าสังคมเราต้องการสิ่งนี้ สิ่งที่เป็นแรงจูงใจและช่วยให้คนจัดการขยะง่ายขึ้น มันไม่ใช่เหตุผลที่ยิ่งใหญ่ แต่สำคัญสำหรับสมภพที่จะทำให้คนทั่วไปรู้ว่าพวกเขามีส่วนในการช่วยโลกให้ดีขึ้นได้ผ่านการจัดการขยะ

เมื่อปีที่แล้วที่ Recycoex เปิดตัว มีคนให้ความสนใจค่อนข้างมาก มีผู้ใช้งานมากกว่า 30,000 คน แต่ด้วยสถานการณ์เศรษฐกิจในปีนี้ที่หลายคนรัดเข็มขัดและให้ความสำคัญกับการดูแลปากท้องก่อนดูแลสิ่งแวดล้อม การจัดการขยะในปีนี้จึงไม่ค่อยคึกคักเท่าไหร่ แต่ยอดผู้ใช้งานสะสม ณ ตอนนี้ ก็ทำให้สมภพพอใจในการลงทุนลงแรง

แพลตฟอร์มซื้อ-ขายขยะทั่วไทย

ไม่เพียงคนทั่วไปที่ให้ความสนใจ Recycoex มีอีกหลายหน่วยงาน ทั้งโรงเรียน ห้างสรรพสินค้า ออฟฟิศ ติดต่อเข้ามาผูกปิ่นโตส่งขยะให้ ไปจนถึงภาครัฐอย่างกรุงเทพมหานครที่มีโครงการ ‘บ้านนี้ไม่เทรวม’ สนับสนุนให้ประชาชนแยกขยะ พร้อมชวนองค์กรที่ทำงานเรื่องขยะในกรุงเทพฯ ไปร่วมงานด้วย ซึ่งมี Recycoex เป็นหนึ่งในนั้น ผลลัพธ์ทั้งหมดที่เกิดขึ้นทำให้สมภพยิ้มได้และมีแรงทำ Recycoex ต่อไป

เขาวาดอนาคตไว้ว่าอยากให้มีคนใช้งานแพลตฟอร์มนี้มากขึ้น ไม่ใช่แค่เฉพาะกรุงเทพฯ แต่ขยายไปสู่ทั่วประเทศไทย และคนรับซื้อขยะจะมีมากขึ้นเช่นกัน แล้ววันหนึ่ง Recycoex ก็จะกลายเป็นเครื่องมือช่วยให้การจัดการขยะทำได้ง่ายขึ้นอย่างที่ตั้งใจไว้

ลองจัดการขยะผ่าน Recycoex ได้ที่แอปพลิเคชัน iOS และ Android